Урач-эпідэміёлаг: «Галоўнае - не панікаваць!»
- Анжэла Васільеўна, як сёння працуе санслужба цэнтральнага рэгіёна?
– Па вялікім рахунку ў працы урачоў-эпідэміёлагаў нічога істотна не змянілася. Проста зараз мы працуем ва ўзмоцненым рэжыме ў сувязі з агульнавядомай сітуацыяй як у свеце, так і ў Беларусі, і на тэрыторыі Мінскай вобласці ў прыватнасці. У першую чаргу мы праводзім эпідэміялагічнае расследаванне кожнага пацверджанага або верагоднага выпадку захворвання каранавiруснай інфекцыяй па-за залежнасці ад часу сутак. Фактычна, наша служба перайшла на кругласутачны рэжым. Акрамя расследавання кожнага выпадку і вызначэння кантактаў, мы яшчэ вызначаем, куды павінны даставіць пацверджаныя выпадкі на лячэнне і куды накіроўваць кантакты першага ўзроўню на ізаляцыю. На сёння вызначаны шэраг арганізацый аховы здароўя на тэрыторыі Мінскай вобласці, якія перапрафіляваны для гэтых мэт. Акрамя гэтага, у зоне нашай адказнасці – выкананне інфекцыйнага кантролю ў арганізацыях аховы здароўя, каб не дапусціць захворванне каранавiруснай інфекцыі сярод медработнікаў, тым самым прадухіліць кадравы голад. Мы працуем і са сродкамі масавай інфармацыі, з арганізацыямі і прадпрыемствамі ў плане выканання імі рэкамендацый, якія былі дадзены як Міністэрствам аховы здароўя, так і абласным і рэспубліканскім цэнтрамі гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя.
- Рэкамендацыі адзіныя для ўсіх? Якія, на Ваш погляд, найбольш эфектыўныя?
- Канкрэтна - захаванне масачнага і дэзрэжымаў, наяўнасць і выкарыстанне антысептыкаў, сацыяльнае дыстанцыяванне. Тлумачым, што асноўная мера прафілактыкі пры рэспіраторных інфекцыях - у тым ліку і каранавiруснай – гэта дбайная гігіена рук. Іх трэба як мага часцей мыць з мылам і апрацоўваць спіртазмяшчальнымі антысептыкамі. Для людзей, якія блізка кантактуюць з насельніцтвам - работнікі транспартнай сферы, прадаўцы, работнікі сацыяльнай і сферы абслугоўвання – абавязкова нашэнне масак. Важны і самакантроль кожнага жыхара Мінскай вобласці ўласнага самаадчування.
Спецыялісты санэпідслужбы вядуць нагляд і кантроль за прыёмам на працу. У першую чаргу - у закрытыя ўстановы сацыяльнай сферы, дзіцячыя ўстановы. З прычыны таго, што падоўжаны канікулы ў школах, асаблівая ўвага да дашкольных устаноў адукацыі, каб не дапусціць у калектыў дзяцей і работнікаў з прыкметамі вострай рэспіраторнай інфекцыі.
Акрамя гэтага, нашымі спецыялістамі праводзіцца заключная дэзінфекцыя ў агменях інфекцыі: кватэрах, у месцах агульнага карыстання калектываў. Вось гэта асноўны круг пытанняў, якія ўзяты намі пад асаблівы кантроль.
- Сёння многія людзі, разумеючы сур'ёзнасць сітуацыі, імкнуцца як мага радзей выходзіць з дамоў. Але перыядычна усім неабходна папаўняць запасы ў крамах. Якія меры бяспекі прымаюцца на гандлёвых аб'ектах?
- Як толькі пачала развівацца сітуацыя ў свеце, яшчэ калі захворванне не выйшла за межы Кітайскай Народнай Рэспублікі, былі дадзены рэкамендацыі па працы гандлёвых аб'ектаў і грамадскага харчавання. У першую чаргу, неабходны самакантроль з боку кіраўнікоў гэтых арганізацый па не допуску на працу людзей з сімптомамі вострай рэспіраторнай інфекцыі: тэмпературай, насмаркам, кашлем. І, вядома, ўвядзенне дэзрэжыму і прымяненне антысептыкаў. Рэкамендавана як мага часцей праводзіць вільготную ўборку з ужываннем дэзсродкаў ўсіх гандлёвых памяшканняў. Не толькі падлогі і нейкіх паверхняў. Апрацоўваць неабходна і дзвярныя ручкі, і паліцы з таварам, і харчовыя кошыка. Засцерагчы работнікаў гандлёвай сеткі закліканы масачны рэжым. Усім былі дадзены рэкамендацыі па выкарыстанні гэтых сродкаў індывідуальнай абароны не больш 2-х гадзін. Незалежна ад таго шматразовыя маскі або аднаразовыя. Пры неабходнасці і часцей павінна ажыццяўляцца іх замена і строга выконвацца гігіена рук – гэта вельмі і вельмі важна. Мыла і антысептыкі павінны быць як на вытворчасці, так і ў агульнадаступных для насельніцтва месцах. Гэта асноўныя мерапрыемствы, якія даведзены з самага пачатку распаўсюджвання новага віруса.
- Тлумачальная праца праведзена і сярод спецыялістаў, якія кантактуюць з людзьмі сталага ўзросту?
– Усім сацработнікам былі дадзены тлумачэнні. Ім патлумачылі, што людзі старэйшыя за 60-65 гадоў уваходзяць у групу рызыкі. Па магчымасці неабходна мінімізаваць іх кантакт з навакольным светам: дастаўляць на дом прадукты, пенсію і г.д. Памяняўся рэжым працы нашых медустаноў менавіта з гэтай катэгорыяй грамадзян у плане выпіскі рэцэптаў, праходжання медаглядаў, кансультавання ў таго ці іншага спецыяліста – па магчымасці ўсё праводзіцца онлайн або па тэлефоне. Гэтыя меры апярэджальнага характару былі зроблены з самага пачатку.
Прыкладна таксама, з выкананнем гэтых мер, будуецца і работа грамадскага транспарту. Як мага часцей праводзіцца апрацоўка салонаў аўтамабіляў таксі або маршрутных, рэйсавых аўтобусаў. Праціраюць поручні, сядзенні, дзверы – усе паверхні, дзе магчыма судотык з рукамі. Натуральна, тлумачэнні дадзены кіроўцам і кандуктарам – найбольш уразлівым катэгорыям, таму што яны маюць зносіны непасрэдна з пасажырамі. Менавіта ім неабходна выконваць масачны рэжым і пры сабе мець невялікія ўпакоўкі з антысептыкам, каб як мага часцей апрацоўваць рукі.
– Ці можна казаць, што ў нейкіх рэгіёнах Міншчыны сітуацыя развіваецца па асабліваму сцэнары? Можа, дзесцi санслужбы ўжываюць ўласныя «ноу-хау»?
- Усе рэгіёны працуюць ва ўзмоцненым рэжыме, сітуацыя кіраваная. Што б хто не казаў, няма ў нас такога, каб хтосці не паспяваў лячыць, а хтосці не паспяваў вызначаць кола кантактаў хворага і своечасова іх ізаляваць, праводзіць кантроль разам з РАУС за самаізаляцыяй тых, хто павінен заставацца дома. Нашы калегі ў іншых галінах, якія працуюць на мяжы, вядуць велізарныя спісы тых, хто ўязджае на тэрыторыю Беларусі з-за мяжы. У тэрміновым парадку яны нам літаральна на працягу гадзіны-паўтары перадаюць усю інфармацыю ў тэрытарыяльныя цэнтры гігіены і эпідэміялогіі, каб мы маглі забяспечыць кантроль за самаізаляцыяй гэтых людзей. Ім на мяжы выдаецца памятка, што з сябе ўяўляе самаізаляцыя, яны нясуць юрыдычную адказнасць. Калі ёсць нейкія пытанні, мы падключаем РАУС, пракуратуру – яны нам у гэтым дачыненні дапамагаюць. Наладжаны кантакт і з распарадчымі і выканаўчымі органамі на месцах. Сказаць, што ў якім-небудзь рэгіёне праца ідзе па адмысловым сцэнары, нельга: усе працуюць са 100-працэнтнай аддачай.
На тэрыторыі Мінскай вобласці няма лабараторнага тэставання на каранавірус. Усе нашы даследаванні, забраныя матэрыялы ідуць альбо ў РНПЦ «Эпідэміялогія і мікрабіялогія», альбо ў гарадскую інфекцыйную клінічную бальніцу Мінска, дзе дастаткова аператыўна праводзіцца лабараторная дыягностыка. Калі вынік станоўчы, то мы аб гэтым даведаемся практычна адразу.
- Нашы чытачы пішуць, што ў некаторых рэгіёнах няпроста купіць антысептыкі ў аптэках. Для дэзінфекцыі рук людзі ўжываюць, напрыклад, настойку календулы, у якой змяшчаецца 60% спірту. Такой канцэнтрацыі дастаткова, каб забіць вірус?
- 70% спірту маментальна знішчаюць вірус. Але цяпер вельмі шмат такіх прэпаратаў на рынку. Прычым, я сама манітору, заходжу ў аптэкі і магу сказаць, што недахопу ў антысептыках у нас няма. Калі іх недастаткова ў рэгіёнах - гэта пытанні да гандлёвай аптэчнай сеткі. Яны павінны больш аператыўна рэагаваць на попыт насельніцтва. Калі ёсць у Мiнску, гэта сведчыць аб тым, што такія сродкі завозяць на тэрыторыю рэспублікі, а ўжо непасрэдна на раёнах аптэчная гандлёвая сетка павінна неяк больш аператыўна рэагаваць. Сёння антысептычныя сродкі можна купіць не толькі ў аптэках, але і ў крамах, якія гандлююць бытавой хіміяй. Па вялікім рахунку, гэта не праблема.
Акрамя таго, многія прадпрыемствы ў галіне перапрафіляваліся на пашыў сродкаў індывідуальнай абароны для медработнікаў і для насельніцтва. Ёсць рэкамендацыі як шматразовыя маскі выкарыстоўваць і дэзінфікаваць - гэта ўсё робіцца элементарна проста ў бытавых умовах. Замачыць, высушыць і прагладзіць прасам.
- Як толькі з'явілася інфармацыя, што ў прафілактыцы каранавiруснай інфекцыі цуды дзеюць лімоны, імбір і часнык, кошт гэтых прадуктаў паднялася ў разы. Яны сапраўды такiя добрыя ў барацьбе з захворваннем?
- Вось такога роду інфармацыю перадаюць па сарафаннаму радыё! Напэўна, падключыліся і некаторыя сродкі масавай інфармацыі, блогеры ў Інтэрнэце, якія сябе лічаць буйнымі спецыялістамі ў той ці іншай сферы... Усё можна ў меру. Ёсць запаведзь ўрача «Не нашкодзь». І я хачу сказаць, што яна падыдзе для любога чалавека, які дае нейкія рэкамендацыі. У цытрынах, сапраўды, досыць вялікая колькасць вітаміна С, але ў звычайнай квашанай белакачаннай капусце яго не тое, што не менш, а нават больш! Той жа настой шыпшынніка багаты вітамінам С. З нагоды імбіра і ўсяго астатняга - каму як падабаецца, але ж і не на любы страўнік. Усё трэба падбіраць асабліва індывідуальна. І часнык і лук. Усё павінна быць рацыянальна і ў меру.
- Напэўна, у сітуацыі, якая склалася Вам даводзіцца адказваць на пытанні сваіх родных, сяброў, знаёмых. Што даводзіцца тлумачыць ім у першую чаргу?
- У любой сітуацыі - не панікаваць! Гэта самае галоўнае. У нас цяпер ідзе шмат інфармацыі, часам празмернай, і не заўсёды аб'ектыўнай. Я лічу, што ў гэтай сітуацыі проста нельга панікаваць і паверыць у тое, што ўсе службы, якім даручана рабіць тую ці іншую частку працы ў такой абстаноўцы, яе выконваюць з поўнай самааддачай. У гэтай сітуацыі самае галоўнае - не панікаваць і проста выконваць усе рэкамендацыі спецыялістаў.
Алена Віктарава
(6 красавіка, МЛЫН.ВУ)
Фота Паўла Арлоўскага