15 СТУДЗЕНЯ
МІНСКАЯ ВОБЛАСЦЬ
СВЯТКАВАЛА СВОЙ 80-ГАДОВЫ ЮБІЛЕЙ
Дзяржаўная ўстанова “Валожынская цэнтральная раённая бібліятэка” далучаецца да мерапрыемстваў, прысвечаных гісторыі і культуры вобласці.
Аддзел бібліятэчнага маркетынгу Валожынскай цэнтральнай раённай бібліятэкі прадстаўляе праект
“80 ЦІКАВЫХ ФАКТАЎ АБ МІНСКАЙ ВОБЛАСЦІ”
у рамках якога мы будзем публікаваць на сайце Валожынскага райвыканкама займальныя, а часам і нечаканыя факты аб гісторыі, прыродзе, людзях Мінскай вобласці і многім іншым.
Сачыце за нашым праектам і ў вас з’явіцца яшчэ 80 падстаў больш любіць сваю малую радзіму і ганарыцца ёй.
У другім паўгоддзі мы пачынаем Вас знаёміць з гарадамі і раёнамі Мінскай вобласці і некаторымі іх адметнасцямі.
ФАКТ 41.
ЖОДЗІНА.
7 сакавіка 1963 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Жодзіна прысвоены статус горада абласнога падпарадкавання.
Жодзіна з'яўляецца адным з цэнтраў сельскагаспадарчай навукі рэспублікі. Тут размешчаны Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па земляробству і Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па жывёлагадоўлі, якія ўслаўляюць Жодзіна далёка за межамі краіны.
...На сёмы дзень Вялікай Айчыннай вайны сяло Жодзіна занята нямецка-фашысцкімі захопнікамі, але жыхары не падпарадкоўваюцца ворагу. Многія сыходзяць у партызанскія атрады брыгад «Разгром» і «Смерць фашызму». На фронт пайшлі і не вярнуліся пяцёра сыноў Анастасіі Фамінічны Купрыянавай, малодшы з якіх, Пётр, за подзвіг пасмяротна ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза. Памяць пра іх і маці – простай беларускай жанчыны, выхаваўшай сыноў-герояў ўвасоблена у мануменце «Маці-патрыётка».
ФАКТ 42.
БЯРЭЗІНСКІ РАЁН.
З 20 верасня 1944 года раён у складзе Мінскай вобласці.
1501 год - першае згадванне у пісьмовых крыніцах аб мястэчку Беразіно як тарговым цэнтры на рацэ Бярэзіне.
Гісторыя горада цесна звязана з такімі сур'ёзнымі падзеямі, як вайна Рэчы Паспалітай з Расійскай дзяржавай, Паўночная вайна і Айчынная 1812 года, падчас якой Беразіно і яго наваколлі сталі адным з месцаў канчатковага разгрому войскаў Напалеона.
Бярэзіншчына – радзіма многіх выбітных грамадскіх і дзяржаўных дзеячаў, вучоных, пісьменнікаў, мастакоў і артыстаў. У в. Калюжыца нарадзіўся мастак Валенцій-Вільгельм Ваньковіч, у в. Капланцы – кампазітар Мікалай Якаўлевіч Ровенскі, у п. Лучных Мост – фізік, акадэмік НАН Беларусі Мікалай Аляксандравіч Барысевіч.
На тэрыторыі раёна 170 помнікаў гісторыі і культуры. Сярод іх – сядзібны дом графа Патоцкага (1-я палова XIX ст.).
ФАКТ 43.
БАРЫСАЎСКІ РАЁН.
Паводле легенды, у 1102 годзе полацкі князь Барыс Усяслававіч заснаваў на левым беразе Бярэзіны горад, назваўшы яго сваім імем. Дзякуючы выгаднаму геаграфічнаму становішчу ўжо да сярэдзіны XIII стагоддзя Барысаў увайшоў у лік вядомых гандлёва-рамесных цэнтраў.
У перадваенныя гады Барысаў з'яўляўся буйным адміністрацыйным, прамысловым і культурным цэнтрам Міншчыны. Тут размясціліся самыя вялікія ў краіне дрэваапрацоўчыя прадпрыемствы, якія вырабляюць запалкі, піламатэрыялы, фанерныя вырабы, а таксама піяніна. Імклівае развіццё барысаўскага краю перапыніла Вялікая Айчынная вайна. Тры гады горад знаходзіўся пад акупацыяй. Загінулі 33 тысячы барысаўчан, 80 вёсак былі спалены фашыстамі цалкам або часткова.
У 2009 годзе Барысаў удастоены вымпела «За мужнасць і стойкасць у гады Вялікай Айчыннай вайны».
У лістападзе 2017 года у Барысаўскім раёне адкрылі «БЕЛДЖЫ» - завод па вытворчасці аўтамабіляў. Прадпрыемства пабудавалі за два з паловай года сіламі беларускіх і кітайскіх спецыялістаў.
ФАКТ 44.
ВІЛЕЙСКІ РАЁН.
Вілейшчыну многія лічаць «прыморскім» краем дзякуючы вадасховішчу, якое мясцовыя жыхары з любоўю называюць Вілейскім морам. Гэты вадаём і рака Вілія, бясконцыя лясныя масівы – своеасаблівая прыродная візітная картка краю.
Вілейскі край – радзіма многіх знакамітых дзеячаў культуры. Тут шануюць акадэміка Нікадзіма Селіванавіча, які удзельнічаў у роспісу Ісакіеўскага сабора у Санкт-Пецярбургу. Ганарацца сваім земляком – народным артыстам Беларусі, вядомым дырыжорам, музыкантам і педагогам Міхаілам Казінцом.
На Вілейшчыне больш 300 помнікаў гісторыі і культуры, 25 з якіх унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь. Тут размяшчаецца адзіны у Беларусі музей Першай сусветнай вайны. У вёсцы Заброддзе намаганнямі творчай сям'і Цітовічаў, пры падтрымцы райвыканкама, ўзведзена капліца ў памяць святых Барыса і Глеба.
ФАКТ 45.
ВАЛОЖЫНСКІ РАЁН.
Налібоцкая пушча, серабрыстыя ніткі хуткабежнай Заходняй Бярэзіны, Іслачы, Волмы і тысячы сцюдзены крыніц – усё гэта, наша, валожынская зямля, авеяная легендамі і паданнямі.
З 1921 г. па верасень 1939-га Валожын і Валожынскі раён былі часткай тэрыторыі Польшчы. Паблізу вёскі Ракаў праходзіла савецка-польская мяжа. Затым раён быў уключаны у склад Баранавіцкай і Маладзечанскай абласцей. Толькі 15 студзеня 1965 года яго аднавілі як адміністрацыйна- тэрытарыяльную адзінку сталічнай вобласці.
Многія населеныя пункты маюць багатую гісторыю, звязаную з жыццём і дзейнасцю вялікіх людзей. У вёсцы Багданава размяшчалася радавая сядзіба сусветна вядомага мастака Фердынанда Рушчыца.
Вёска Лоск праславілася дзякуючы філосафу, гуманісту, пісьменніку і кнігавыдаўцу Сымону Буднаму. У мясцовай друкарні Будны выдаў Новы Запавет і першы беларускамоўны «Катэхізіс».
Непаўторная прырода Малой Люцінкі сілкавала творчыя сілы беларускага драматурга, тэатральнага дзеяча В. І. Дуніна-Марцінкевіча, магіла якога знаходзіцца у вёсцы Тупальшчына.
Наведаўшы мястэчка Ракаў ў 1908 годзе, польская пісьменніца Эліза Ажэшка назвала яго «паўночныя Афіны». У Ракаве жыў і тут жа пахаваны беларусскапольскі кампазітар Міхал Грушвіцкі. Тут адкрыта прыватная артгалерея «Янушкевічы», музей поліэтнічнай культуры. На тэрыторыі Ракаўскага сельсавета актыўна развіваецца аграэкатурызм, праводзяцца асноўныя рэспубліканскія, абласныя і раённыя мерапрыемствы.
Гарадскі пасёлак Івянец здаўна славіцца сваёй керамікай.
Валожынская зямля - радзіма дзяржаўных дзеячаў: старшыні Вярхоўнага Савету БССР В. Ф. Кебіча і нобелеўскага лаўрэата, прэзідэнта Дзяржавы Ізраіль Шымона Пэрэса.
Сёння раён дынамічна развіваецца. Сельгасарганізацыі і фермерскія гаспадаркі спецыялізуюцца на вырошчванні збожжавых і зернебабовых, а таксама буракоў, гародніны, рапсу; на вытворчасці мяса і малака. Пяць прамысловых прадпрыемстваў выпускаюць тавары з пласмасы і керамікі, вырабляюць кандытарскія вырабы, займаюцца перапрацоўкай.
Валожыншчына з'яўляецца лідэрам у рэалізацыі многіх інавацыйных пачынанняў: «зялёных маршрутаў», безбар'ернага асяроддзя і турыстычных кластараў. Наладжана супрацоўніцтва з рэгіёнамі-пабрацімамі Расіі, Балгарыі, Украіны, Эстоніі, Літвы, Польшчы.
