Алена Рай: “Задавольвайся малым,а вялікае само прыйдзе…”

Гуманитарное сотрудничество

Humanitarian project

Social advertising

To the safety of life!

Road safety

Advertising

Employment record

Public discussion

Commercial premises

Prevention of domestic violence

Attention! Vacancies!

Увага! Вакансіі!

«Following a big conversation with the President»

Housing queue

Алена Рай: “Задавольвайся малым,а вялікае само прыйдзе…”

08.01.2024

Алена Рай з Валожына па адукацыі аграном, але больш за два дзясяткі гадоў прысвяціла вельмі важнай і значнай галіне: дапамагаць тым, хто ў гэтым мае патрэбу. Святая місія… І так атрымалася, што пранесла яе Алена Аляксееўна не толькі праз работу, але і праз лёс: шмат гадоў з вялікай любоўю, клопатам і ўвагай даглядае за старэнькай матуляй і дачкой з абмежаванымі магчымасцямі. І трэба сказаць, што жыве такое жаночае царства ў трох пакаленнях пад адным дахам вельмі дружна: сталасць дзеліцца мудрасцю, а малады запал не дае састарэць.

Ужо тры гады, як А. А. Рай знаходзіцца на заслужаным адпачынку, напрыканцы жніўня мінулага года адзначыла 60-годдзе. Да юбілейнай даты на 180 градусаў вырашыла змяніць звыклы для большасці жанчын яе ўзросту ўклад жыцця і знешнасць – занялася, як цяпер модна казаць, сабой. Ад новага вобразу – у захапленні!

А. А. Рай нарадзілася ў Бранскай вобласці Расіі ў простай вясковай сям’і. Была адзіным дзіцем. Зямля, луг, карова, свінні, гусі – спрадвечныя сялянскія клопаты, якія кожны ведаў змалку, жывучы ў сельскай мясцовасці. Таму нездарма вырашыла ў будучым стаць аграномам – прафесія была вельмі паважанай і прэстыжнай у той час. На Валожыншчыну патрапіла за мужам – разам вучыліся ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі і справілі студэнцкае вяселле. “Беларусь мне была блізкая з дзяцінства – мы ж выраслі на “Песнярах”, “Сябрах”, “Верасах”, “Чараўніцах”, на іх творчасці, – з усмешкай кажа мая суразмоўца. – Ды і Гомельская і Бранская вобласці мяжуюць паміж сабой. У Бабруйску жыла матуліна сястра – ездзілі да яе ў госці. Падабалася, што тут заўсёды чыста, акуратна”.
Дыпламаванаму спецыялісту адпаведнай работы ў калгасе імя Леніна не было – усе шэсць ставак агранома былі заняты: надзейна і надоўга. Ёй прапанавалі пасаду спецыяліста па кадрах: займалася налічэннем пенсій і цесна супрацоўнічала з работнікамі райсабеса. Ведала калектыў – яго ўзначальвала Людміла Іванаўна Мяльгуй, і саміх дзяўчат, якія тут працавалі. Яны часта дапамагалі мне ў вырашэнні розных пытанняў, а іх бяло нямала: даводзілася шмат пытацца, даведвацца, цікавіцца. Мне тлумачылі, вучылі, расказвалі.

– Сацыяльная служба пачыналася з малога. Ужо шмат гадоў існуюць тэрытарыяльны цэнтр, упраўленне па працы, а не райсабес, дзе займаліся толькі пенсійным забеспячэннем. Прырастае, прымнажаецца, узбуйняецца і, адпаведна, павялічваецца кола вырашаемых пытанняў, аб’ём работы, кантынгент абслугоўваемых, колькасць грамадзян, якія ахоплены гэтай службай.

Мець зносіны з пажылымі людзьмі – гэта цэлая навука. Трэба праявіць вялікае цярпенне і ўвагу, каб зразумець чалавека, увайсці ў яго становішча. Яшчэ складаней – наладзіць кантакт, каб чалавек табе адкрыўся. Зараз ёсць спецыяльныя сацыяльныя вышэйшыя навучальныя ўстановы, але ні адна ВНУ гэтаму не навучыць. Усё ідзе знутры, з душы: каб пачуць іншага – трэба падстроіцца пад яго. І нават калі ён памыляецца, неабходна абысці вострыя вуглы, каб не пакрыўдзіць і не зрабіць балюча.

Быў 1998 год, у аддзяленні сацыяльнай дапамогі на даму, што ўжо дзейнічала ў структуры райсабеса, з’явілася вакансія намесніка загадчыцы. Аддзяленне займалася абслугоўваннем на даму адзінокіх, адзінока пражываючых пажылых грамадзян і інвалідаў. Тут працавалі шэсць спецыялістаў – усе сядзелі ў адным пакоі на другім паверсе райвыканкама. Загадвала ім Рома Паўлаўна Рагель – мой першы настаўнік, якой удзячна бясконца.

Работа была зусім новая. Мне даводзілася больш займацца адміністрацыйнымі пытаннямі, кантраляваць працу сацыяльных работнікаў: выязджала на абследаванне ўмоў пражывання грамадзян, якіх у далейшым бралі на абслугоўванне. Транспарту не хапала, а ездзілі па ўсім раёне, часта ў самыя аддаленыя населеныя пункты. Дабіраліся на маршрутным аўтобусе, а пасля ішлі пешшу. Я была самая маладая ў калектыве аддзялення, не ўлічваючы некаторых яшчэ маладзейшых сацыяльных работнікаў. Каб усё спасцігнуць і ўсяму навучыцца, пыталася ў старэйшых калег-інспектараў: Ірыны Іванаўны Бункевіч, Ірыны Ігнацьеўны Бітэль, Алены Бенядзіктаўны Ліштван, якая робіць і сёння. Нягледзячы на пасаду, была ў іх вучаніцай – пачынала ж з нуля. Камп’ютараў яшчэ не было – усё пісалі і афармлялі ўручную. Праз год, калі Р. П. Рагель пайшла на заслужаны адпачынак, я ўзначаліла аддзяленне.

Па статыстыцы амаль трэцяя частка нашага насельніцтва – пажылыя людзі, пенсіянеры. Многа адзінокіх. Апошнія дзесяцігоддзі так сфарміравалася ў грамадстве, што ў маладых – дзяцей, унукаў – свае праблемы. Наша дзяржава сацыяльна арыентаваная і працягвае руку дапамогі тым, каму яна патрэбна, каб чалавек не адчуваў сябе пакінутым, забытым. І гэта вельмі важна.

У 2004 годзе арганізавалася зусім новая структура – тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва. Да кола пажылых і інвалідаў дадаліся шматдзетныя, малазабяспечаныя, няпоўныя, нядобранадзейныя сем’і, сіроты, людзі з месцаў пазбаўлення волі – усе тыя, хто насамрэч мае патрэбу ў падтрымцы. Алена Аляксееўна ўзначаліла аддзяленне пярвічнага прыёму, інфармацыі, аналізу і прагназавання. Менавіта тут збіралі ўсю інфармацыю і стваралі базу даных на грамадзян сацыяльна неабароненай катэгорыі насельніцтва. Пустыя кабінеты, новыя сталы, камп’ютарнае абсталяванне. Ізноў давялося пачынаць з нуля. У яе падпарадкаванні знаходзіліся тры спецыялісты. Работы значна прыбавілася, з’явілася шмат справаздачнасці.

Маё асабістае жыццё цесна перапляталася з людскімі лёсамі. І гэта давала магчымасць у штодзённай рабоце больш глыбока адчуваць і разумець тых, хто звяртаўся ў цэнтр, – расказвае Алена Аляксееўна. – Нашы задачы: патлумачыць, падказаць, параіць, парэкамендаваць, накіраваць, дапамагчы сабраць патрэбныя дакументы, каб вырашыць праблему.

Розныя сітуацыі надараліся. Бывае, чалавек зусім небагаты, а ў хаце просценька, чысценька, акуратненька. Нічога не патрабуе, сціпла кажа: “Дзякуй, у мяне ўсё ёсць”. І, наадварот: добраўпарадкаванае жыллё, на дварэ – машына. І толькі чуеш: “Усё дрэнна”. Пазіцыя такая: увесь свет абавязаны. Пачынаеш тлумачыць, чым дапамагае дзяржава. Пагаджаецца і паступова мяняе сваё меркаванне.

Выхоўваючы дачку-інваліда, крыху па-іншаму глядзіш на жыццё – яе вачамі, яе ўспрыманнем свету. Разумееш, што чалавек не ўсё можа, ён у нечым абмежаваны. Уваходзіш у яго сітуацыю і атрымліваеш сілу і цярпенне. Вельмі ўдзячна свайму былому калектыву і асабіста дырэктару Галіне Фадзееўне Рай, якія заўсёды ішлі насустрач. Нягледзячы на сямейныя абставіны, ні аднаго дня не сядзела дома – сам-насам са сваёй бядой, а хадзіла на работу, карысталася мацярынскім днём, у адпачынку была летам. Дачушка наведвала цэнтр карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі. Таму я ўсё жыццё прапрацавала і ў тэрмін пайшла на заслужаны адпачынак.

Адзінаццаць гадоў таму Алена Аляксеўна перавезла да сябе матулю. Ізноў жа, што адчувае чалавек у такім узросце, пакідаючы, як яна казала, родную хатку, дапамагла работа. На новае месцажыхарства ўзялі з сабой і старэнькі матулін куфар, і ложак, і крэсла, і тэлевізар. Адвялі асобны пакой у доме – абсталявалі ўсім, што было люба сэрцу. І, дзякуй Богу, старое дрэва тут прыжылося – у коле самых блізкіх і дарагіх людзей карані ажылі. Больш таго, карэнная расіянка, не ведаючы беларускай мовы, чытае раённую газету, слухае радыё і ўсё разумее. А яшчэ заўсёды навучае дачку: “Задавольвайся малым, а вялікае само прыйдзе…” І яна радуецца новаму дню, сонейку, дажджу, дзякуе Богу за свой лёс і кажа, што кожнаму даецца крыж па яго сілах…