Address:

222357, Minsk, Svobody square, 2

Reception phone number:

+375 (1772) 5-55-72

Operating mode:

from 8.00 to 13.00 and from 14.00 to 17.00 on weekdays

hotline: +375 (1772) 5-55-72

Ліквідатар аварыі на ЧАЭС Святлана Марчык: «Інакш паступіць не магла»

26.04.2024

26 красавіка 1986 года адбылася аварыя на Чарнобыльскай АЭС. У выніку ў атмасферу быў выкінуты практычна ўвесь спектр радыенуклідаў, якія назбіраліся ў рэактары да моманту выбуху. Радыеактыўнаму забруджванню падвергліся больш за 200 тысяч квадратных кіламетраў, з іх 70 працэнтаў – на тэрыторыі Украіны, Беларусі і Расіі. Наступствы трагедыі не толькі сацыяльна-эканамічныя, экалагічныя, але і духоўныя – адчуваюцца да гэтага часу. Рэха чарнобыльскай катастрофы будзе гучаць яшчэ не адно дзесяцігоддзе.

Чарнобыльская трагедыя – гэта той выпадак, калі катастрофа не наша, але стала нашай нацыянальнай экалагічнай бядой. На ліквідацыю наступстваў адправіліся тысячы людзей.

Ліквідатары аварыі на ЧАЭС – гэта не толькі тыя, хто працаваў у страшныя красавіцкія дні 1986-га непасрэдна ля рэактара. Некаторыя людзі ехалі туды добраахвотна – інакш паступіць не маглі: так былі выхаваны савецкай эпохай. Сярод іх – Святлана Марчык, якая больш за 30 гадоў працуе ў раённым цэнтры гігіены і эпідэміялогіі. У “зоне” ёй давялося прабыць месяц. Сёння Святлана Аляксандраўна дзеліцца сваімі ўспамінамі:

– Я працавала маладым урачом у нашай санстанцыі. І калі адбылася аварыя на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі, інфармацыі было недастаткова. У чэрвені даведалася, што па Мінскай вобласці спецыялістаў майго профілю накіроўваюць у пацярпелыя раёны – Брагінскі, Нараўлянскі, Хойніцкі: дапамагаць у ліквідацыі аварыі па сваіх непасрэдных абавязках. Як у маладога чалавека, у мяне было шмат патрыятызму: сама пазваніла ў вобласць і сказала, што хачу добраахвотна паехаць у гэту зону.

Мяне накіравалі ў чэрвені 1986 года на два тыдні. Працавала ў Нараўлянскім цэнтры гігіены і эпідэміялогіі па сваёй спецыяльнасці. Мы ездзілі па Нараўлянскім раёне і выконвалі непасрэдныя службовыя абавязкі: сачылі за захаваннем санітарных патрабаванняў на харчовых аб’ектах, у магазінах. У Нараўлянскі раён перавезлі шмат людзей з 30-кіламетровай зоны: іх размясцілі ў часовым жыллі, арганізоўвалі часовыя пункты харчавання, правяралі, каб усё адпавядала нормам. У магазінах адбіралі прадукцыю для даследаванняў на радыёметрычныя паказчыкі, прывозілі іх у цэнтр і правяралі на прыборах. Таксама аб’язджалі малочнатаварныя фермы, бралі на даследаванне малако.

Ніякіх спецыяльных касцюмаў у нас не было. Замяралі гама-фон і некалькі разоў на дзень перадавалі даныя ў Нараўлянскі райвыканкам. Безумоўна, адзначалася перавышэнне радыяцыі ў некалькі разоў. Але па маладосці не баялася і не задумвалася над гэтым. Пра небяспеку радыеактыўнага ўздзеяння таксама мала гаварылі. Нават працуючы ў медыцыне, на той момант нам ніхто не казаў, каб прымалі якія-небудзь ёдаўтрымліваючыя прэпараты: хто хацеў, той прымаў. Не было ніякіх навуковых рэкамендацый, што неабходна рабіць у такіх выпадках. Побач са мной былі старэйшыя людзі: некаторыя баяліся штосьці есці – прывозілі з сабой тушонкі.

Калі вучылася ў інстытуце, праходзілі раздзел радыяцыйнай гігіены. Але адна справа – азнаямленне з тэмай, а зусім іншая – знаходзіцца ў эпіцэнтры падзей. Успамінаю: аварыя адбылася 26 красавіка – ніхто пра гэта не ведаў. 1 мая было цудоўнае надвор’е: мы хадзілі на дэманстрацыю, пасля паехалі на прыроду, загаралі. І толькі праз некалькі дзён афіцыйна аб’явілі пра выбух, папярэдзілі, што трэба захоўваць меры перасцярогі. Калі прыехала дадому, прайшло зусім мала часу, і мяне зноў накіравалі туды, але ўжо па графіку, дасланым з абласнога ЦГіЭ. Давялося і ў ліпені адпрацаваць там два тыдні. У агульнай колькасці ў зоне адсялення прабыла месяц. У другі раз усведамленне небяспечнасці сітуацыі прыйшло, але, як кажуць: куды Радзіма пашле… Дзякуй Богу, паследкі радыяцыйнага ўздзеяння мяне абышлі бокам – ва ўсякім выпадку, на стан здароўя не паўплывалі.

Пасля вяртання адтуль ніякіх медыцынскіх абследаванняў не праходзіла. Толькі праз пяць гадоў быў выдадзены закон “Аб сацыяльнай абароне асоб, якія пацярпелі ад Чарнобыльскай АЭС”. Згодна з артыкулам 19 я лічуся ліквідатарам паследкаў аварыі. Напачатку для нас былі досыць сур’ёзныя льготы: два дні дадатковага адпачынку, штогод прадугледжвалася санаторна-курортнае аздараўленне – можна было браць пуцёўкі ў любы санаторый бясплатна, былі зніжкі на камунальныя паслугі. Ліквідатары-чарнобыльцы былі пастаўлены на ўлік, павінны праходзіць медыцынскія агляды кожны год, дыспансерызацыю, здаваць аналізы. З цягам часу большасць ільгот скасавалася – цяпер маю права пазачаргова наведваць паліклініку, што таксама немалаважна. На сёння ў раённым цэнтры гігіены і эпідэміялогіі Святлана Марчык займаецца радыцыяйнай гігіенай.

Было жудасна ад самой абстаноўкі. Вельмі многа людзей – перасяленцы, камандзіраваныя спецыялісты розных службаў: пажарныя, будаўнікі, дарожнікі, повары. Бачылі, як лятаюць верталёты. Адчувалася напружанне, трывога, незразумеласць. Думалася, што такая абстаноўка ненадоўга – паследкі хутка выправяцца. Практыка ж паказала, што гэта немагчыма выкараніць – радыяцыя распаўсюджваецца ў незалежнасці ад чалавечых магчымасцей.

– Адразу пасля аварыі наш раён быў адным з найбольш забруджаных у Мінскай вобласці, – кажа Святлана Аляксандраўна. – У 90-я гады ў санстанцыі быў цэлы аддзел уведзены, працавалі лабараторыя, урач па радыяцыйнай гігіене – займаліся гэтай праблемай некалькі чалавек. Паступова колькасць населеных пунктаў, якія падлягалі кантролю, пасля правядзення неабходных даследаванняў пачала скарачацца – адпаведна зменшыўся і штат работнікаў. На сёння абстаноўка па радыяцыйнай гігіене ў раёне стабільная. З кожным годам змяншаецца і ўвага насельніцтва да гэтай праблемы. Калі раней людзі досыць многа прыносілі прадуктаў са свайго агарода, ягады, грыбы, сабраныя ў лесе, на даследаванне, якое праводзіцца абсалютна бясплатна, то цяпер колькасць проб істотна скарацілася. Садавіну і агародніну не даследуе амаль ніхто. У малацэ ад кароў, напрыклад, з Сівіцы ці іншых населеных пунктаў, якія былі забруджанымі, перавышэнняў не назіраецца працяглы час. Абстаноўка становіцца больш спрыяльнай. Але да прадукцыі, якую збіраем у лясных масівах, ці да мяса дзікай жывёлы, што адстрэльваюць паляўнічыя, трэба адносіцца больш сур’ёзна і абавязкова правяраць у лабараторыі для радыёметрычнага кантролю, бо перавышэнні ўсё-такі рэгіструюцца – распад цэзію ідзе 250 гадоў.

Источник: https://valozhin.by/26042024/inaksh-pastupicz-ne-magla/

Афиша

-
Сбросить
Женский лик Победы
Музей истории города Гомеля

Женский лик Победы

Выставка в Год белорусской женщины и в преддверии Дня Победы

  • 06.05.2026 - 13.05.2026
  • с 11.00 до 19.00
  • г. Гомель, ул. Пушкина, 32
Музей у кнізе: сховішча гісторый і ведаў
Коренская сельская библиотека

Музей у кнізе: сховішча гісторый і ведаў

Шаг в историю

  • 13.05.2026
  • 10:30
  • а.г. Корень, ул. Крылова, 9
  • Вход свободный
Лабиринт семейных загадок
Островецкая детская библиотека

Лабиринт семейных загадок

Игра-головоломка

  • 13.05.2026
  • 14:00
  • г. Островец, ул. Короткевича, 5
Мисс Дубровно
Районный центр народного творчества и культурно-досуговой деятельности Дубровенского района

Мисс Дубровно

Конкурсная шоу-программа

  • 13.05.2026
  • 17:30
  • г. Дубровно, ул. Садовая, 1
13 метров на сцене
Копыльский районный центр культуры

13 метров на сцене

Цирк

  • 13.05.2026 13:00:00 - 13.05.2026 18:00:00
  • г. Копыль, пл. Ленина, 27А
  • 20 руб.
Память о великой Победе
Хойникский районный краеведческий музей

Память о великой Победе

Фотовыставка

  • 05.05.2026 - 14.05.2026
  • 9.00-18.00
  • г. Хойники, ул. К. Маркса, 19
Ствары свой радавод
Государственный музей истории белорусской литературы

Ствары свой радавод

Майстар-клас

  • 13.05.2026 - 14.05.2026
  • с 10.00 до 19.00
  • г. Минск, ул. М. Богдановича, 13
  • 5 руб.
День семейного счастья
Михалишковская сельская библиотека

День семейного счастья

Семейная гостиная

  • 14.05.2026
  • 14:00
  • аг. Михалишки, ул. Победы, 19
Любимая книга семьи
Воронская сельская библиотека

Любимая книга семьи

Литературный вечер

  • 14.05.2026
  • 15:00
  • аг. Ворона, ул. Карла Маркса, 11
Зловещая тень над миром
Кемелишковская сельская библиотека

Зловещая тень над миром

Информационная минутка

  • 14.05.2026
  • 15:00
  • аг. Кемелишки, ул. Советская, 1
«Женщина. Подвиг. Победа. Память»
Воложинский краеведческий музей

«Женщина. Подвиг. Победа. Память»

Выставка

  • 14.05.2026 09:00:00 - 14.05.2026 17:00:00
  • г. Воложин, ул. Партизанская, 19
  • 5 руб.
Я и моя семья — без сквернословия
Ивенецкий музей традиционной культуры

Я и моя семья — без сквернословия

Акция

  • 11.05.2026 - 15.05.2026
  • г.п. Ивенец, ул. Музейная, 2
День семьи
Лунинецкий районный краеведческий музей

День семьи

  • 15.05.2026
  • 00:00
  • г. Лунинец, ул. Советская, 16
От начала войны до парада Победы
Дзержинский районный историко-краеведческий музей

От начала войны до парада Победы

Тематическая экскурсия

  • 04.05.2026 - 15.05.2026
  • 10.00 – 19.00
  • г. Дзержинск, ул. Ленинградская, 6-1
  • от 4,00 руб.
Выставка живописи Г. И. Колчина
Лепельский районный краеведческий музей

Выставка живописи Г. И. Колчина

  • 01.05.2026 - 15.05.2026
  • 10.00 – 18.00
  • г. Лепель, ул. Советская, 38
Браслаўскі край: погляд праз фотааб'ектыў
Браславское районное объединение музеев

Браслаўскі край: погляд праз фотааб'ектыў

Выстава

  • 24.04.2026 - 15.05.2026
  • г. Браслав, ул. Энгельса, 39
Открытая фотоплёнка войны
Лунинецкий районный краеведческий музей

Открытая фотоплёнка войны

Выставка

  • 23.04.2026 - 15.05.2026
  • 9.00 – 18.00
  • г. Лунинец, ул. Советская, 16
Выставка фоторепродукций работ участников Студии военных художников
Оршанская городская художественная галерея В.А. Громыко

Выставка фоторепродукций работ участников Студии военных художников

Центральный Дом офицеров Вооруженных Сил Республики Беларусь, в рамках празднования Дня Победы

  • 06.05.2026 - 15.05.2026
  • с 10.00 до 19.00
  • г. Орша, ул. Ленина, 6а
Семейные ценности: связь поколений
Дубровенский районный историко-краеведческий музей

Семейные ценности: связь поколений

Музейное занятие

  • 15.05.2026
  • 11:00
  • г. Дубровно, ул. Комсомольская, 10А
Семейные традиции
Якубовская сельская библиотека

Семейные традиции

Семейные посиделки

  • 15.05.2026
  • 13:00
  • аг. Якубово, ул. Центральная, 14
У аб’ектыве – пісьменнікі Міншчыны
Мядельская центральная районная библиотека имени Максима Танка

У аб’ектыве – пісьменнікі Міншчыны

Презентация фотовыставки портретов современных писателей Минской области (автор Рагнед Малаховский)

  • 15.05.2026
  • 14:00
  • г. Мядель, ул. Шаранговича, 1
  • вход свободный
Книга объединяет семью
Подольская сельская библиотека-клуб

Книга объединяет семью

Интерактивная игра

  • 15.05.2026
  • 15:00
  • аг. Подольцы, ул. Центральная, 61
Теплые встречи старых друзей
Ворнянская сельская библиотека-клуб

Теплые встречи старых друзей

Час воспоминаний

  • 15.05.2026
  • 15:00
  • аг. Ворняны, ул. Интернатская, 9
Библиотека дом для всей семьи
Станиславовская сельская библиотека

Библиотека дом для всей семьи

Литературно-игровая программа

  • 15.05.2026
  • 15:00
  • аг. Станиславово, ул. Заводская, 3
Казкі дзеда Васіля
Завишинская сельская библиотека-клуб

Казкі дзеда Васіля

Поэтическое путешествие

  • 15.05.2026
  • 15:30
  • д. Завишино, ул. Центральная, 8А
  • Вход свободный
Мы семья, а это значит – справимся с любой задачей
Коренская сельская библиотека

Мы семья, а это значит – справимся с любой задачей

Семейная встреча

  • 15.05.2026
  • 15:30
  • а.г. Корень, ул. Крылова, 9
  • Вход свободный
В символах история страны
Калачевская сельская библиотека

В символах история страны

Урок патриотизма

  • 15.05.2026
  • 16:00
  • а.г. Калачи, ул. Центральная, 13
  • Вход свободный
Тепло родного очага
Гайненская сельская библиотека-клуб

Тепло родного очага

Семейный праздник

  • 15.05.2026
  • 17:00
  • а.г. Гайна, ул. Советская, 26
  • Вход свободный
Осторовок семейного чтения
Гостиловичская сельская библиотека

Осторовок семейного чтения

Семейная литературная игра

  • 15.05.2026
  • 17:00
  • а.г. Гостиловичи, ул. Молодежная, 2
  • Вход свободный
Яблоко от яблони
Районный центр народного творчества и культурно-досуговой деятельности Дубровенского района

Яблоко от яблони

Районный фестиваль-конкурс  

  • 15.05.2026
  • 17:30
  • г. Дубровно, ул. Садовая, 1
Любовь и верность-залог крепкой семьи
Орловичская сельская библиотека-клуб

Любовь и верность-залог крепкой семьи

Семейные посиделки

  • 15.05.2026
  • 18:00
  • аг. Орловичи, ул. Прибалтийская, 5
Новая батлейка
Литературный музей Максима Богдановича

Новая батлейка

  • 15.05.2026
  • 18:30
  • г. Минск, М. Богдановича, 7А
  • 5 руб.
85 реликвий Победы
Лунинецкий районный краеведческий музей

85 реликвий Победы

Выставка

  • 06.05.2026 - 16.05.2026
  • г. Лунинец, ул. Советская, 16
Музеи мира на страницах книг
Гостиловичская сельская библиотека

Музеи мира на страницах книг

Час искусства

  • 16.05.2026
  • 12:00
  • а.г. Гостиловичи, ул. Молодежная, 2
  • Вход свободный
Мастер-класс по плетению горлячки
Ветковский музей старообрядчества и белорусских традиций им. Ф. Г. Шклярова

Мастер-класс по плетению горлячки

  • 16.05.2026
  • 12:00
  • г. Гомель, пл. Ленина, 4а (в парке, за собором Петра и Павла)
  • 13 руб.
Мама, папа, я и КНИГА
Нарочская поселковая библиотека

Мама, папа, я и КНИГА

День семейного чтения

  • 16.05.2026
  • 12:00
  • к.п. Нарочь, ул. Ленинская, 23
  • вход свободный
Бояться не нужно, нужно знать
Семковская сельская библиотека

Бояться не нужно, нужно знать

Профилактическая беседа

  • 16.05.2026
  • 14:00
  • д. Семково, ул. Центральная, 8А
  • Вход свободный
Футбольный матч
Физкультурно-оздоровительный центр Воложинского района

Футбольный матч

  • 16.05.2026
  • 16:00
  • г. Воложин, ул. Партизанская, 19
Крэйда, май, музей!
Музей традиционного ручного ткачества Поозерья

Крэйда, май, музей!

Конкурс детский рисунков мелом

  • 16.05.2026
  • 18:30
  • г. Полоцк, ул. Войкова, 1
  • вход свободный
Письмо домой: слово, которое бережёт
Бегомльский музей народной славы

Письмо домой: слово, которое бережёт

Выставка солдатским писем

  • 12.05.2026 - 17.05.2026
  • 9.00 – 18.00
  • г. п. Бегомль, ул. Советская, 17

Задайте вопрос