1. З улікам нормаў п. 4 і п.п. 35.4 п. 35 Палажэння аб выкарыстанні касавага і іншага абсталявання пры прыёме сродкаў плацяжу, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь і Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь ад 06.07.2011 № 924/16 (далей - Палажэнне № 924/16, пастанова № 924/16), з 10.10.2021 юрыдычныя асобы і індывідуальныя прадпрымальнікі (далей - ІП), якія ажыццяўляюць рознічны гандаль нехарчовымі таварамі на гандлёвых месцах на рынку, абавязаны выкарыстоўваць касавае абсталяванне.
У адпаведнасці з п.п. 1.33 п. 1 арт. 1 Закона Рэспублікі Беларусь ад 08.01.2014 № 128-З «Аб дзяржаўным рэгуляванні гандлю і грамадскага харчавання» гандлёвае месца - гэта абсталяванае на рынку месца, прадастаўленае адміністрацыяй рынку для продажу тавараў (выканання работ, аказання паслуг).
Згодна з п. 17 і п. 25 Палажэння № 924/16 не дапускаецца выкарыстанне касавага падсумоўваючага апарата (далей – касавы апарат) і (або) праграмнай касы, у тым ліку ў выпадках, калі месца ўстаноўкі касавага апарата з усталяваным сродкам кантролю падатковага органа (далей - СКПО), месца ўстаноўкі праграмнай касы не адпавядаюць інфармацыі, якая змяшчаецца ў сістэме кантролю касавага абсталявання (далей - СККА).
Адпаведна ў СККА павінна змяшчацца дакладная інфармацыя аб месцы ўстаноўкі касавага апарата і (або) праграмнай касы - канкрэтным гандлёвым месцы, абсталяваным на рынку і прадастаўленым адміністрацыяй рынку суб'екту гаспадарання для продажу нехарчовых тавараў.
Пры ажыццяўленні ІП рознічнага гандлю нехарчовымі таварамі на двух або трох гандлёвых месцах, абсталяваных на рынку і прадастаўленых адміністрацыяй рынку для продажу гэтых тавараў, на кожным з гэтых гандлёвых месцаў (размешчаных на адлегласці адзін ад аднаго) пры гандлі нехарчовымі таварамі з 10.10.2021 пры прыёме наяўных грашовых сродкаў павінна выкарыстоўвацца касавае абсталяванне, падключанае да СККА, з указаннем у СККА інфармацыі аб канкрэтным гандлёвым месцы, абсталяваным на рынку, на якім выкарыстоўваецца касавае абсталяванне.
У адпаведнасці з п.п. 2.8 п. 2 пастановы № 924/16 юрыдычныя асобы і ІП абавязаны ўстанавіць і выкарыстоўваць плацежныя тэрміналы, якія забяспечваюць у тым ліку прыём да аплаты банкаўскіх плацежных картак міжнародных плацежных сістэм Visa і MasterCard, унутранай плацежнай сістэмы «БЕЛКАРТ», эмісію якіх ажыццяўляюць банкі Рэспублікі Беларусь, у аб'ектах і (або) пры ажыццяўленні відаў дзейнасці згодна з дадаткам 1 да пастановы № 924/16.
У пералік аб'ектаў (відаў дзейнасці), у якіх (пры ажыццяўленні якіх) юрыдычныя асобы і індывідуальныя прадпрымальнікі абавязаны ўсталяваць і выкарыстоўваць плацежныя тэрміналы, згодна з дадаткам 1 да пастановы № 924/16, не ўключана ажыццяўленне рознічнага гандлю нехарчовымі таварамі на гандлёвых месцах на рынку. Такім чынам, на гандлёвых месцах на рынку адсутнічае абавязак усталёўкі і выкарыстання плацежных тэрміналаў.
Разам з тым, калі ІП мае намер устанавіць і выкарыстоўваць на гандлёвых месцах на рынку плацежныя тэрміналы, то ён мае права гэта зрабіць. Пры гэтым прынятыя з выкарыстаннем плацежнага тэрмінала ад трымальніка банкаўскай плацежнай карткі грашовыя сродкі павінны быць праведзены праз выкарыстоўваемае ім касавае абсталяванне.
Таксама адзначаем, што ў разгляданай сітуацыі ІП мае права ўстанавіць і выкарыстоўваць адзін плацежны тэрмінал, хоць ажыццяўляе рознічны гандаль нехарчовымі таварамі на некалькіх гандлёвых месцах на рынку, паколькі выкарыстанне плацежнага тэрмінала з'яўляецца правам, а не абавязкам.
2. Калі ІП ажыццяўляе рознічны гандаль нехарчовымі таварамі на двух гандлёвых месцах на рынку, якія знаходзяцца побач (непасрэдна прымыкаюць адно да аднаго) і аб'яднаны ў адно і абслугоўванне пакупнікоў пры продажы тавараў ажыццяўляецца ў дадзенай сітуацыі як у адным аб'екце, то незалежна ад адлюстравання гэтых аб'ектаў на эксплікацыі (схеме) рынку ІП можа выкарыстоўваць для правядзення разлікаў адзін касавы апарат.
Аб прымяненні касавага абсталявання пры перавозцы грузаў з выкарыстаннем некалькіх транспартных сродкаў
У адпаведнасці з п. 4 Палажэння № 924/16 пры прыёме грашовых сродкаў касір праводзіць з выкарыстаннем касавага абсталявання сумы прынятых грашовых сродкаў і выдае пакупніку (спажыўцу) плацежны дакумент, які пацвярджае аплату тавару (работы, паслугі).
Згодна з п.п. 35.12 п. 35 Палажэння № 924/16 (у рэдакцыі юрыдычнай асобы і ІП, якая ўступіла ў сілу з 10.10.2021), маюць права прымаць наяўныя грашовыя сродкі без прымянення касавага абсталявання і (або) плацежных тэрміналаў у выпадках выканання работ, аказання паслуг па-за пастаянным месцам ажыццяўлення дзейнасці толькі на тэрыторыі сельскай мясцовасці.
Пры аказанні паслуг па грузаперавозцы сельская мясцовасць будзе прызнавацца месцам аказання паслуг, калі пункты адпраўлення (пагрузкі) і (або) прызначэння (разгрузкі) размешчаны на тэрыторыі сельскай мясцовасці.
Даведачна. Дзеля мэт пастановы № 924/16 тэрыторыяй сельскай мясцовасці лічыцца тэрыторыя Рэспублікі Беларусь, за выключэннем тэрыторыі пасёлкаў гарадскога тыпу і гарадоў, сярэднегадавая колькасць насельніцтва на якой перавышае 2 тыс. чалавек.
Такім чынам, з улікам нормаў п. 4 і п.п. 35.12 п. 35 Палажэння № 924/16 з 10.10.2021, калі ў ІП выкарыстоўваецца для перавозкі груза фізічным асобам па тэрыторыі Рэспублікі Беларусь некалькі аўтамабіляў (грузаперавозкі аказваюцца па-за пастаянным месцам ажыццяўлення дзейнасці не толькі на тэрыторыі сельскай мясцовасці, але і ў горадзе), улічваючы, што заказы па грузаперавозках могуць выконвацца адначасова, то ў адпаведнасці з п. 4 Палажэння № 924/16 для прыёму грашовых сродкаў індывідуальны прадпрымальнік павінен забяспечыць наяўнасць касавага абсталявання у кожным аўтамабілі пры правядзенні разлікаў за выкананую грузаперавозку.
Аб прымяненні касавага абсталявання пры здачы ў наём некалькіх жылых памяшканняў
Пры здачы ІП у наём жылых памяшканняў (некалькі кватэр)і маючых наёмных работнікаў, якімі праводзіцца работа па прыёме грашовых сродкаў па месцы прадастаўлення паслугі (у жылых памяшканнях, здадзеных у наём), улічваючы, што арганізацыя прыёму грашовых сродкаў імі можа ажыццяўляцца адначасова, то ў адпаведнасці з пунктам 4 Палажэння № 924/16 для прыёму грашовых сродкаў ІП павінен забяспечыць наяўнасць касавага абсталявання ў кожным выпадку прыёму грашовых сродкаў і колькасць касавага абсталявання ў гэтым выпадку павінна адпавядаць колькасці наёмных работнікаў ІП, якія ажыццяўляюць прыём грашовых сродкаў.
Адначасова адзначаем, што калі грашовыя сродкі ІП як пры ажыццяўленні грузаперавозак, так і пры здачы ў наём жылых памяшканняў (некалькі кватэр) будуць прымацца толькі ў пастаянным месцы ажыццяўлення дзейнасці, напрыклад, у офісе, то яму можа быць дастаткова адной адзінкі касавага абсталявання.
Аб прымяненні касавага абсталявання пры выкананні будаўнічых работ і паслуг па свідраванні свідравін
У адпаведнасці з п. 41 Палажэння № 924/16 юрыдычныя асобы і ІП маюць права прымаць наяўныя грашовыя сродкі пры продажы тавараў, выкананні работ, аказанні паслуг без прымянення касавага абсталявання ў выпадках, вызначаных у п. 35 Палажэння № 924/16, пры ўмове, калі гэтымі юрыдычнымі асобамі і ІП не выкарыстоўваецца касавы апарат з устаноўленым СКПО, праграмная каса ў выпадках, пералічаных у п. 35 Палажэння № 924/16.
З улікам выкладзенага, калі ІП аказвае паслугі (будаўнічыя, па электрыцы, сантэхніцы) або паслугі па свідраванні свідравін фізічным асобам па месцы жыхарства заказчыка, гэта значыць па-за пастаяннага месца ажыццяўлення дзейнасці, як на тэрыторыі горада, так і ў сельскай мясцовасці, пры гэтым з 10.10.2021 згодна з нормамі п. 4 і п.п. 35.12 п. 35 Палажэння № 924/16 выкарыстоўвае для аказання такіх паслуг на тэрыторыі горада касавы апарат з устаноўленым СКПО або праграмную касу, у сілу палажэнняў п. 41 Палажэння № 924/16 прыём наяўных грашовых сродкаў павінен ажыццяўляцца толькі з выкарыстаннем касавага апарата з устаноўленым СКПО або праграмнай касы незалежна ад месца аказання паслуг.
Даведачна. Калі індывідуальным прадпрымальнікам будуць аказвацца паслугі па-за пастаянным месцам ажыццяўлення дзейнасці толькі на тэрыторыі сельскай мясцовасці, то ён мае права прымаць наяўныя грашовыя сродкі без прымянення касавага абсталявання і (або) плацежных тэрміналаў у парадку, вызначаным пунктам 37 Палажэння № 924/16, – з афармленнем у адпаведнасці з заканадаўствам кожнага факта прыёму наяўных грашовых сродкаў дакументам з пэўнай ступенню абароны, інфармацыя аб вырабе і рэалізацыі бланка якога ўключана ў электронны банк даных бланкаў дакументаў і дакументаў з пэўнай ступенню абароны і друкаванай прадукцыі, якім у дадзеным выпадку з'яўляецца квітанцыі аб прыёме наяўных грашовых сродкаў пры продажы тавараў (выкананні работ, аказанні паслуг) без прымянення касавага абсталявання і плацежных тэрміналаў, форма якой устаноўлена пастановай Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь ад 7 красавіка 2021 г. № 25 «Аб форме квітанцыі».
