26 красавіка ў Беларусі адзначаецца памятная дата - Дзень чарнобыльскай трагедыі.
Удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС даецца сацыяльная падтрымка ў залежнасці ад перыяду іх удзелу ў працах па ліквідацыі наступстваў аварыі, а таксама ад узроўню радыеактыўнага забруджвання тэрыторыі, на якой праводзіліся такія працы.
Найбольш значныя льготы прадугледжваюцца для ўдзельнікаў ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, якія сталі інвалідамі з прычыны катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, а таксама для грамадзян, якія бралі ўдзел у працах па ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС у зоне эвакуацыі (адчужэння).
У працоўных адносінах
Удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, выкліканую наступствамі катастрофы на ЧАЭС, іншых радыяцыйных аварый, інвалідам у выніку катастрофы на ЧАЭС:
- пераважнае права на пакіданне на працы пры скарачэнні колькасці або штата работнікаў;
- прадастаўленне сацыяльнага водпуску без захавання заработнай платы працягласцю 14 каляндарных дзён у годзе;
- прадастаўленне адпачынку ў летні ці іншы зручны час па жаданні работніка. Указаная гарантыя прадастаўляецца таксама работнікам, эвакуіраваным, адселеным, якія самастойна выехалі з тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання з зоны эвакуацыі (адчужэння), зоны першачарговага адсялення і зоны наступнага адсялення, за выключэннем тых, хто прыбыў у названыя зоны пасля 1 студзеня 1990 г.
Прадугледжаны таксама асаблівасці рэгулявання працы работнікаў, якія пражываюць (працуючых) на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання:
- 35-гадзінны працоўны тыдзень;
- сутачныя ў павышаных памерах для часова накіраваных або камандзіраваных;
- павышаная працягласць працоўнага водпуску (без уліку дадатковага водпуску за працу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы):
- адпачынак па цяжарнасці і родах жанчынам з 27 тыдняў цяжарнасці працягласцю 146 каляндарных дзён (у выпадку ўскладненых родаў або нараджэння двух і больш дзяцей - 160 каляндарных дзён) незалежна ад колькасці дзён, фактычна выкарыстаных да родаў.
Падтрымка сем'яў з дзецьмі
Грамадзяне, якія пражываюць у населеным пункце, якi знаходзіцца на тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання ў зоне наступнага адсялення або зоне з правам на адсяленне, маюць права на выплату дапамогі па сыходзе за дзіцем ва ўзросце да 3 гадоў у памеры 150% ад устаноўленага памеру.
Павышаны памер дапамогі прызначаецца пры наяўнасці ў грамадзяніна, які ажыццяўляе догляд дзіцяці ва ўзросце да 3 гадоў:
- пастаяннага (пераважнага) пражывання ў населеным пункце, які знаходзіцца ў зоне наступнага адсялення або зоне з правам на адсяленне, і рэгістрацыі па месцы жыхарства ў дадзеным населеным пункце;
- пасведчання пацярпелага ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, іншых радыяцыйных аварый, які пацвярджае права на льготы па артыкулах 21, 22 Закона «Аб сацыяльнай абароне грамадзян, якія пацярпелі ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, іншых радыяцыйных аварый».
Пенсійнае забеспячэнне
Значны аб'ём ільгот даецца ў частцы пенсіённага забеспячэння. Гэта:
- права на датэрміновую пенсію па ўзросту:
- на 10 гадоў раней дасягнення агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту:
удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС, якія прымалі ўдзел у працах па ліквідацыі наступстваў катастрофы ў межах 10-кіламетровай зоны ў 1986 годзе ці не менш за 10 сутак у 1987 годзе;
грамадзянам, якія захварэлі і перанеслі прамянёвую хваробу, інвалідам з прычыны катастрофы на Чарнобыльскай).
- на 5 гадоў раней дасягнення агульнаўстаноўленага пенсійнага ўзросту - удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС, занятым на працах па ліквідацыі наступстваў катастрофы ў 1986 - 1987 гадах у межах зоны эвакуацыі (адчужэння) (акрамя занятых у 10-кіламетровай зоне), пры наяўнасці інваліднасці (незалежна ад прычыны);
- асаблівы парадак вылічэння пенсій па інваліднасці і з нагоды страты карміцеля - для асоб, якія сталі інвалідамі з прычыны калецтва або захворвання, выкліканага катастрофай на ЧАЭС, і сем'яў, якія страцілі карміцеля з прычыны названых прычын. У выглядзе пенсій па інваліднасці і з нагоды страты карміцеля ім кампенсуецца страчаны ў сувязі з інваліднасцю або стратай карміцеля заробак (даход).
- ільготнае вылічэнне часу працы на эксплуатацыі ЧАЭС, а таксама ў зонах эвакуацыі, першачарговага адсялення і наступнага адсялення (залічваецца ў стаж для прызначэння пенсій у трайным або паўтарачным памеры ў залежнасці ад зоны, у якой працякала гэта праца, і часу яе выканання)
- устанаўленне да пенсій даплат:
- надбавак інвалідам з прычыны калецтва або захворвання, выкліканага катастрофай на ЧАЭС у памеры ад 37 да 74 рублёў (на красавік г.г.)
- павышэнняў удзельнікам ліквідацыі наступстваў катастрофы (у залежнасці ад часу ўдзелу ў ліквідацыі наступстваў і зоны, у якой працякала праца па ліквідацыі) і асобам, адселеным з зон эвакуацыі (адчужэння), першачарговага адсялення і наступнага адсялення і самастойна пакінуўшым гэтыя зоны пасля катастрофы, у памеры ад 19 да 37 рублёў.
- права на сацыяльную пенсію
інвалідам з прычыны чарнобыльскай катастрофы і дзецям, якія страцілі карміцеля з прычыны калецтва або захворвання, выкліканага катастрофай на ЧАЭС, у павышаных памерах.
Акрамя таго, грамадзянам, хворым і перанёсшым прамянёвую хваробу, выкліканую наступствамі катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, дадзена права на наступныя дзяржаўныя сацыяльныя льготы:
- 90-працэнтную скідку з кошту лекавых сродкаў;
- бясплатны выраб і рамонт зубных пратэзаў дзяржаўных арганізацыях аховы здароўя, забеспячэнне іншымі тэхнічнымі сродкамі сацыяльнай рэабілітацыі;
- першачарговае бясплатнае санаторна-курортнае лячэнне;
- бясплатны праезд у гарадскім і прыгарадным грамадскім транспарце;
- 50-працэнтную скідку з платы за жыллёва-камунальныя паслугі (прадастаўляецца грамадзянам, якія не маюць працаздольных членаў сям'і).
