Бацькі!
А вы ведаеце, чым займаецца ваша дзіця прама зараз?
Не «ўвечары даведаюся, калі з працы прыйду», а зараз? Бегае на вуліцы? Гуляе ў гаджэты? Перапісваецца па сацыяльных сетках? З кім?
Нажаль, некаторыя бацькі аддаюць перавагу заставацца ў баку ад выхавання дзяцей, перакладаюць гэтыя абавязкі на педагогаў, бабуль, дзядуль і іншых. Многія з іх нават не клапоцяцца аб вольным часе свайго дзіцяці ў летні перыяд, пакідаючы непаўналетніх дома адных. Ад гультайства хлопцы часам могуць бязмэтна бадзяцца па горадзе ў пошуках прыгод і забаў, нажаль, не заўсёды законных і бяспечных.
Мы ўсе занятыя сваімі справамі. Забяспечваючы дзіця ўсім неабходным, зарабляючы на жыццё, спрабуючы стварыць яму светлую будучыню, мы пра галоўнае забываемся. Яно мае патрэбу ў нас. А калі доўгі час яно бачыць, што мы занятыя, што нам няма калі і не да яго, яно знаходзіць, чым сябе заняць. Мы педагогі і ведаем, як гэта хутка і неўзаметку адбываецца, што дзіця становіцца чужым. Проста жыве з вамі на адной плошчы і ўсё.
Так, вы працягваеце яго карміць і мераць тэмпературу, але сувязь знікае. Аднак, свята месца пуста не бывае, усё ўжо сказанае да нас, нажаль. І калі яно становіцца не патрэбным вам, то хто-небудзь праявіць да яго цікавасць. А вось тады ўсё можа быць вельмі дрэнна.
Імкнучыся запоўніць пустэчу, маленькі чалавек сыходзіць звыкла займацца сваімі справамі. Ён гэтага не хацеў. Проста так здарылася. А потым гэтыя свае справы запаўняюць яго жыццё і ў нейкі момант Вы разумееце, што побач з Вамі невядомая і ўжо дарослая асоба, у якой свае інтарэсы, свае сябры, свае справы і, што самае небяспечнае - СВАЕ САКРЭТЫ.
Таму яшчэ раз спытаю: Вы ведаеце, чым прама зараз займаецца Ваша дзіця? Гуляе на вуліцы? Глядзіць фільм? Сядзіць у сацыяльных сетках і перапісваецца? З кім?
КАБ НЕ ВЫПАДАЛА БЯДЫ...
Мы нярэдка сутыкаемся з тым, што бацькі нават не ведаюць, з кім маюць зносіны дзеці, не ў курсе іх захапленняў і хобі. Цяпер хлопцы шмат часу праводзяць у Інтэрнеце. На іх старонках у сацыяльных сетках адлюстроўваюцца сябры, гурты па інтарэсах. Што мяшае лішні раз пракантраляваць?
Больш за палову школьнікаў ва ўзросце ад 7 да 18 гадоў атрымлівае ў сацыяльных сетках запрашэнне на сяброўства ад незнаёмых людзей. Прычым у палове такіх выпадкаў гэты патэнцыйны сябар аказваецца дарослым чалавекам. Прычым вялікую занепакоенасць экспертаў выклікае той факт, што некаторыя такія незнаёмцы не спыняюцца толькі на тым, што дасылаюць заяўку ў сябры. Кожнае дзявятае дзіця ва ўзросце 11-14 гадоў, як адзначылі яго бацькі, расказвала, што незнаёмыя дарослыя актыўна спрабавалі «ўцерціся да яго ў давер».
З іншага ж боку, ёсць такі момант, што той, хто выдае сябе за дзяўчынку 12 гадоў, можа аказацца і дзядзечкай, гадоў 40…
І псіхолагі, і спецыялісты па дзіцячай анлайн-бяспецы сыходзяцца ў меркаванні, што галоўная парада, якую можна даць бацькам, каб іх дзіця не стала ахвярай віртуальнай рэальнасці, заключаецца ў тым, каб дарослыя спрабавалі ўстанавіць з дзіцём сувязь. Неабходна быць у кантакце з дзіцём, прымаць не фармальны ўдзел у яго жыцці, а цікавіцца, пытацца, як прайшоў яго дзень, як ідуць справы з сябрамі. Ні ў якім разе нельга абясцэньваць аднагодкаў, зносіны ў сетцы. Рабіць акцэнт трэба на адукацыйную і развіваючую функцыю інтэрнэта. Забароны ж будуць толькі разбураць давер. Па магчымасці, разнастайна бавіць сумесны час з дзіцём: гуляць, займацца спортам, хадзіць у кіно. Часта бацькі звяртаюцца да псіхолагаў за дапамогай, і пры гэтым, запыт гучыць так: «Зрабіце з ім што-небудзь, каб ён не сядзеў у інтэрнэце». Здымаючы з сябе адказнасць за тое, што адбываецца, і аднекваючыся фразамі: «мне некалі, я працую».
У апошні час усё больш непаўналетніх залучаецца ў незаконны абарот наркатычных сродкаў і псіхатропных рэчываў праз сетку Інтэрнэт. І нават не з'яўляючыся наркаспажыўцом, дзеля смагі «лёгкіх» грошай падлетак можа быць уцягнуты ў збыт дадзеных рэчываў.
Арганізатары наркабізнесу знаходзяць распаўсюджвальнікаў праз сацыяльныя сеткі, смс-мэсэнджары (WhatsApp, Telegram, VIPole), форумы і праграмы. Падлеткам абяцаюць хуткі і, галоўнае, бяспечны даход, які не патрабуе вялікіх намаганняў. Нажаль, як паказвае практыка, «закладчыкам» дастаюцца толькі вялікія тэрміны, зламаныя лёсы і не спраўдзіўшыяся мары. Па сутнасці, маладыя людзі нават не паспяваюць атрымаць асалоду ад заробленых грошай - кар'ера ў сумнеўным бізнесе доўжыцца не больш за пару месяцаў.
У адпаведнасці з дзейнiчаючым заканадаўствам крымінальная адказнасць за незаконны абарот наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх прэкурсораў або аналагаў надыходзіць з 14 гадоў і прадугледжана адказнасць у выглядзе пазбаўлення волі на тэрмін ад 8 да 15 гадоў. Ніводны бацька, нават у самым страшным сне, не можа сабе ўявіць, што яго 15-ці ці 17-гадовае дзіця будзе накіравана ў месцы пазбаўлення волі мінімум на 8 гадоў.
Паважаныя бацькі!
Звяртайце ўвагу на перапіскі Вашых дзяцей у сацыяльных сетках, смс-мэсэнджарах (WhatsApp, Telegram, VIPole), на розных форумах. Яшчэ адным фактарам можа з'явіцца тое, што дзіця ставіць паролі, графічныя ключы доступу да сваіх гаджэтаў, а таксама да некаторых праграм. Вам жа трэба ведаць коды доступу і час ад часу вывучаць перапіску. Важным фактарам можа быць тая акалічнасць, што дзіця перастае прасіць у вас кішэнныя грошы ці ж патрабуе рэквізіты банкаўскай карты для пералічэння на яе грашовых сродкаў пад добрапрыстойнай падставай. Акрамя гэтага, адсутнасць неабходнасці ў папаўненні балансу мабільнага тэлефона (будзе не лішнім замовіць дэталізацыю як званкоў і інтэрнэт-трафіку, так і вывучыць дэталізацыю папаўнення балансу мабільнага тэлефона).
Звяртайце ўвагу на любыя змены ў звыклых паводзінах вашых дзяцей. Бо ў кожным выпадку ўцягвання падлеткаў у незаконнае абарачэнне наркотыкаў, блізкія адзначалі змены ў іх крузе зносін і паводзінах, часцяком не заставаліся незаўважанымі і новыя рэчы ў дзяцей. Аднак усведамленне сур'ёзнасці наступстваў надыходзіла позна.
Пачніце крытычна ставіцца да паводзін сваіх дзяцей. Бо для таго, каб займацца збытам наркотыкаў, не трэба знікаць недзе ночы напралёт ці знікаць з дому на некалькі дзён. Ёсць прыклады, калі бацькі адпускалі дачку пагуляць на некалькі гадзін са сваім хлопцам. А маладыя людзі тым часам, гуляючы па горадзе, «мініравалі» яго закладкамі з псіхатропамі.
БУДЗЬЦЕ САПРАЎДНЫМ СЯБРАМ СВАЁМУ ДЗІЦЯЦI. Пра што б Вы ні гаварылі з дзецьмі, паспрабуйце ненадакучліва даць ім хаця б адну параду з вобласці выканання правілаў асабістай бяспекі і правапаслухмяных паводзін. І чым раней Вы пачняце абмяркоўваць гэтыя пытанні з дзецьмі, тым лепш. Бо, як правіла, у 15 ці 16 гадоў яны ўжо могуць атрымаць прапанову аб «працаўладкаванні».
Нядаўна ў г. Жлобін 15-гадовы падлетак выбег на дарогу перад самым аўтамабілем і патрапіў пад колы. МУС пацвярджае, што падлетак рызыкаваў сваім жыццём не проста так - гэта элемент страшнай гульні. Паводле звестак міліцыі, зараз у сацыяльных сетках актыўна распаўсюджваецца гульня «Бяжы ці памры». Сэнс яе зводзіцца да таго, каб паспець перабегчы дарогу ў непасрэднай блізкасці ад аўтамабіля, аўтобуса ці цягніка, якія едуць на хуткасці. Выйграе той, хто застанецца ў жывых….
З надыходам лета найбольш актуальнай становіцца таксама і тэма бяспечных паводзін на вадаёмах. Летась у Інтэрнэце раз-пораз з'яўляліся сумныя паведамленні аб тым, што недзе патанулі дзеці. Страшна ўявіць, якое гэта гора для iх бацькоў.
Практычна ўсё надзвычайнае здарэнне з удзелам дзяцей — падзенні з вокнаў, трагедыі на вадаёмах і да т.п. - адбываюцца па недаглядзе дарослых. Калі дзіця сабралася на возера, чаму б не пацікавіцца, з кім яно туды ідзе, ці будуць там дарослыя. А яшчэ лепш - адправіцца разам з ім.
Часу ні ў кога няма, зусім дакладна. А праца недароблена, вокны брудныя, у кватэры бязладзіца. Але памытыя вокны зноў запэцкаюцца, беспарадак у кватэры вернецца. А дзеці вырастуць і больш ніколі не будуць малымі. Проста ўявіце сабе ў самыя занятыя і вар'яцкiя дні з дзецьмі, што дзеці ўжо выраслі і з'ехалі з дому; што іх захламленыя пакоі стаяць чыстымі і пустымі, што на заднім сядзенні машыны няма ніякіх дробак, на паліцах шаф пыляцца акуратна расстаўленыя цацкі, усё мыццё пад кантролем… чыста і пуста… а потым вярніцеся ў сённяшні дзень - і памятайце, што гэтыя хвіліны мітусні мімалётныя і хуткаплынныя.
Валожынскі дзяржаўны раённы
сацыяльна-педагагічны цэнтр
