На летніх канікулах многія падлеткі спрабавалі падзарабіць, і гэта пахвальна. Але ёсць адна важная ўмова - бяспека. Аб тым, кім можна працаваць непаўналетнім і як абысціся без сумных наступстваў, расказалі спецыялісты.
3 мая ў адным з раёнаў Мінскай вобласці адбыўся няшчасны выпадак: перакуліўся паўнавясны плуг, калі непаўналетні выконваў яго ачыстку. Да такога выніку прывяло нядбайнае стаўленне службовых асоб да арганізацыі работ па тэхабслугоўванні плуга.
У гэты ж дзень здарылася яшчэ адно надзвычайнае здарэнне з падлеткам, які праходзіў вытворчае навучанне ў прыватніка. Падчас працы з растворапомпай хлопец атрымаў траўму правай рукі ад яго верцячыхся лопасцяў. Адсутнасць ахоўнай рашоткі і допуск да працы чалавека, які не мае патрэбнай кваліфікацыі, сталі прычынамі інцыдэнту.
25 і 28 ліпеня адбылося яшчэ дзве трагедыі. Адзін падлетак у выніку сур'ёзна пашкодзіў галаву: на яго зваліўся кавалак парапета, а іншы - траўмаваўся пры працы з прасавальным абсталяваннем, калі прасаваў бялізну.
Хто вінаваты і што рабіць?
Канстанцін Турыбрын, начальнік Мінскага абласнога ўпраўлення Дэпартамента дзяржінспекцыі працы Мінпрацы і сацабароны, адзначае, што ва ўсіх няшчасных выпадках бачыцца віна службовых асоб арганізацый, якія не забяспечылі бяспечную працу падлеткаў. Службовыя асобы нясуць дысцыплінарную, адміністрацыйную і крымінальную адказнасць за парушэнні норм і правіл па ахове працы. За дысцыплінарную правіну работніку могуць прымяніць меры ў выглядзе пазбаўлення выплат, заўвагі, вымовы і нават звальнення. Адміністрацыйная адказнасць прадугледжвае накладанне штрафу на вінаватую службовую асобу да 50 базавых велічынь або 1850 руб. Таксама арт. 306 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь прадугледжана крымінальная адказнасць за парушэнні патрабаванняў аховы працы, якія пацягнулі гібель работніка з пазбаўленнем (абмежаваннем) волі на тэрмін да пяці гадоў.
- Кіраўнікам арганізацый і бацькам неабходна ведаць і выконваць патрабаванні, якія прад'яўляюцца ў адпаведнасці з заканадаўствам пры афармленні працоўных, або грамадзянска-прававых адносін, - тлумачыць Канстанцін Турыбрын. Для заключэння працоўнага дагавора з асобамі ад 14 да 16 гадоў неабходна пісьмовая згода аднаго з бацькоў або апекуна, пры заключэнні дагавора падраду пісьмовая згода абодвух бацькоў, законных прадстаўнікоў, усынавіцеляў або папячыцеляў. Акрамя таго, падлетак павінен прайсці, перад тым як пачаць працу, папярэдні медыцынскі агляд, інструктажы па ахове працы, у асобных выпадках стажыроўку і праверку ведаў. Наймальнік павінен забяспечыць яго неабходнай спецвопраткай, спецабуткам і інш. сродкамі індывідуальнай абароны.
Кожны працадаўца павінен ведаць, што прыняўшы на працу непаўналетняга, ён нясе адказнасць за стварэнне здаровых і бяспечных умоў працы падчас яго працоўнай дзейнасці.
Кім працаваць?
Вера Барысевіч, першы намеснік старшыні камітэта па працы, занятасці і сацабароне Мінаблвыканкама, расказала, што для дзяцей ва ўзросце 14-16 гадоў прадугледжана 17 відаў работ: у лясной гаспадарцы, азеляненне гарадскіх тэрыторый, сельскагаспадарчыя работы па вырошчванні і доглядзе за кветкамі, зборы і апрацоўцы ўраджаю без выкарыстання спецабсталявання і хімічных сродкаў, а таксама не патрабуючыя ўздыму на вышыню і перамяшчэння цяжараў уручную.
У іх абавязкі можа ўваходзіць аказанне паслуг па ўборцы тэрыторый, дастаўцы паштовых адпраўленняў, афармленні памяшканняў для ўрачыстых мерапрыемстваў і гэтак далей.
- Спектр заняткаў у падлеткаў самы разнастайны. Таксама ў іх ёсць магчымасць удзельнічаць у анімацыйных праграмах ці працаваць артыстамі, займацца выдачай напракат спартыўнага інвентара, ствараць і распрацоўваць кампутарныя праграмы. Праца ў СМІ таксама не забаронена, непаўналетнія маюць права ўдзельнічаць у падрыхтоўцы матэрыялаў, - адзначыла Вера Барысевіч.
Хто з нас у дзяцінстве не расклейваў аб'явы па пад'ездах ці не мыў татаву машыну за капеечкі на марожанае ці газіроўку? Такая праца застаецца даступнай нароўні з удзелам у мерапрыемствах мадэльнай дзейнасці, сервіроўкай сталоў і зборам бруднага посуду ў грамадскім харчаванні, выкананнем работ па ўборцы клетак, вальераў і загонаў у заапарках і гадавальніках.
А на будоўлю можна? Можна, калі асцярожна. І калі праца не злучана з эксплуатацыяй абсталявання, машын і механізмаў, уздымам на вышыню, пры забеспячэнні захавання норм уздыму і перасоўванні цяжараў уручную.
Калі хочацца бываць у кіно і тэатрах часцей, то можна ўладкавацца на прыём і выдачу адзежы ў гардэроб. Кніжным чарвякам падыдзе праца па рамонце і вокладцы кніг. А для прыхільнікаў маркетынгу – сардэчна запрашаем у краму для камплектоўкі, сартавання, упакоўкі тавараў і ўстаноўкі цэннікаў на іх.
Дарослыя і падлеткі роўныя ў правах
Непаўналетнія ў працоўных адносінах роўныя ў правах з паўналетнімі. Яны таксама карыстаюцца гарантыямі ў галіне аховы працы, працоўнага часу, водпускаў і іншых умоў працы, устаноўленымі Працоўным кодэксам.
Для работнікаў маладзейшых за 18 гадоў устанаўліваецца скарочаны працоўны дзень:
ад 14 да 16 гадоў - не больш за 23 гадзіны ў тыдзень,
ад 16 да 18 гадоў - не больш за 35 гадзін у тыдзень.
Працягласць працоўнага часу навучэнцаў не можа перавышаць паловы максімальнай працягласці працоўнага часу ў залежнасці ад узроставай катэгорыі. Пры гэтым штодзённая працягласць працы складае ад 4 гадзін 36 хвілін (14-16 гадоў) да 7 гадзін (16-18 гадоў). Для студэнтаў менш: 2 гадзіны 18 хвілін для 14-16 гадоў і 3 гадзіны 30 хвілін для 16-18 гадоў.
Пісьмовы дазвол абодвух бацькоў або законных прадстаўнікоў патрабуецца для дзяцей ад 14 да 18 гадоў пры заключэнні дагавора падраду.
Тэкст: Валянціна КАВАЛЬЧУК
Маладзечанскі міжраённы аддзел Мінскага абласнога ўпраўлення Дэпартамента дзяржаўнай інспекцыі працы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь.
