У Рэспубліцы Беларусь, у цяперашні час склалася правераная практыка прымянення прававых нормаў па фактах здзяйснення правапарушэнняў у сферы сямейна-бытавых адносін. Нягледзячы на тое, што ў нашай рэспубліцы ў сферы «побыту» здзяйсняецца не больш за 2% злачынстваў ад агульнай колькасці крымінальна-каральных дзеянняў, аднак усе яны здзяйсняюцца супраць жыцця і здароўя асобы, таму бытавая злачыннасць уяўляе сабой асаблівую сацыяльную небяспеку, выклікае неабходнасць пастаяннага ўдасканалення работы па яе прафілактыцы.
На дзяржаўным узроўні прымаюцца неабходныя меры па ўдасканаленні дзейнасці, накіраванай на папярэджанне гвалту, у тым ліку ў адносінах да жанчын. У цяперашні час асноўным напрамкам прафілактыкі гвалту ў сям'і з'яўляецца ўзаемадзеянне зацікаўленых рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання, органаў выканаўчай і распарадчай улады, праваахоўных органаў па фарміраванні здаровага ладу жыцця грамадзян, павышэнню маральных асноў сям'і, адраджэнню гістарычных традыцый, узаемапавагі і ўзаемаразумення паміж іх членамі, сацыяльнай падтрымкі маламаёмных сем'яў.
Перш за ўсё, органы ўнутраных спраў сканцэнтравалі ўвагу і намаганні на барацьбе з дзеяннямі, звязанымі з бытавымі бойкамі, збіццём, катаваннямі, пагрозамі забойствам. Тым самым вырашаецца задача выяўлення злачыннай агрэсіі на ранніх этапах канфліктаў, калі сітуацыя яшчэ не дайшла да здзяйснення забойстваў і іншых цяжкіх і асабліва цяжкіх злачынстваў супраць жыцця і здароўя грамадзян. І, як вынік, у сферы сямейна-бытавых адносін у мінулым годзе зарэгістравана зніжэнне колькасці цяжкіх злачынстваў у сферы сямейна-бытавых адносін.
Прымаючы пад увагу латэнтнасць злачынстваў, якія ўчыняюцца ў сферы сямейна-бытавых адносін, асаблівая ўвага надаецца рабоце з кожным пацярпелым ад названых правапарушэнняў. Тлумачыцца права ахвяры гвалту звярнуцца з заявай па фактах прычынення лёгкіх цялесных пашкоджанняў, якія прывялі да кароткачасовага засмучэнне здароўя, катаванняў і пагроз забойствам з мэтай папярэджання ў далейшым здзяйснення цяжкіх і асабліва цяжкіх злачынстваў, такіх як забойстваў і прычыненняў цяжкіх цялесных пашкоджанняў.
Шматгадовы вопыт паказвае, што п'янства з'яўляецца каталізатарам гвалту. Таму, асноўныя намаганні органаў унутраных спраў сканцэнтраваны на правядзеннiвыхаваўча-прафілактычнай працы з шырокімі пластамі насельніцтва, накіраванай на фарміраванне ўстойлівай пазіцыі свядомага выканання агульнапрынятых нормаў маралі, закона, прапаганду агульначалавечых каштоўнасцяў і здаровага ладу жыцця.
Ва УУС арганізавана тэлефонная «прамая лінія», на якую кожны грамадзянін можа ананімна альбо не ананімна паведаміць звесткі аб няшчасных сем'ях, асобах якія злоўжываюць спіртнымі напоямі і вядуць антыграмадскі лад жыцця, непаўналетніх, якія знаходзяцца ў сацыяльна-небяспечным становішчы, для прыняцця своечасовых мер рэагавання.
У Беларусі дзейнічае такі інстытут - як ізаляцыя хранічных алкаголікаў у лячэбна-працоўныя прафілакторыі. Функцыянаванне лячэбна-працоўных прафілакторыяў сёння вырашае асноўную задачу - дае магчымасць членам сям'і пэўны перыяд часу спакойна жыць, працаваць або вучыцца, у пэўнай ступені на гэты ж перыяд выключае магчымасць здзяйснення гэтымі асобамі правапарушэнняў.
Менавіта ў сям'і закладваюцца асновы свядомасці і характару будучага грамадзяніна, яго погляды і звычкі, маральныя і валявыя якасці. І першымі, каму дзіця, а затым і падлетак пераймае ў сваіх учынках, поглядах, думках, з'яўляюцца бацькі. Амаральнае паводзіны некаторых з іх, безадказнае стаўленне да грамадскага абавязку, нарэшце, злачынная дзейнасць нярэдка духоўна нявечаць дзяцей і, у канчатковым рахунку, штурхаюць іх на злачынствы.
Да бацькоў, якія прамянялі шчаслівае жыццё сваіх дзяцей на шклянку спіртнога, прымяняюцца самыя строгія меры ўздзеяння, такія як адабранне дзяцей і пазбаўленне бацькоўскіх правоў.
Яшчэ ў нядаўнім мінулым пазбаўляючы бацькоў бацькоўскіх правоў дзяржава вызваляла «гора бацькоў» ад клопатаў аб іх дзецях, беручы гэты абавязак на сябе, што дазваляла апошнім весці бесклапотнае існаванне, не клапоцячыся пра сваіх дзяцей.
Для стабілізацыі абстаноўкі ў сферы сямейна-бытавых адносін і абароны непаўналетніх, якія пражываюць у няўдалых сем'ях, прыняты Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 лістапада 2006 г. № 18 «Аб дадатковых мерах па дзяржаўнай абароне дзяцей у няўдалых сем'ях». З прыняццем дэкрэта, які ўступіў у сілу з 1 студзеня 2007 г., бацькі абавязаны кампенсаваць выдаткі, затрачаныя дзяржавай на ўтрыманне дзяцей, якія знаходзяцца на дзяржаўным забеспячэнні.
Асноўная яго мэта - абараніць правы і законныя інтарэсы дзяцей, прадухіліць гвалт у сям'і, даць паўнавартасна развівацца дзецям. У цяперашні час на уліках у органах унутраных спраў стаiць больш за 2 тысяч абавязаных асоб. У кожнага «спатыкаючагася» бацькі, дапускаючага антыграмадскія паводзіны, якія злоўжываюць спіртнымі напоямі, ёсць магчымасць пераасэнсаваць дасканалыя ім ўчынкі і вярнуць свайго дзіцяці ў біялагічную сям'ю.
Патрабаванні Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па ўмацаванні грамадскай бяспекі і дысцыпліны, пабудовы дзяржавы для народа абумоўліваюць неабходнасць арганізацыі службовай дзейнасці органаў унутраных спраў як арганічнага складніка сістэмы органаў дзяржаўнага кіравання на якасна больш высокім узроўні.
Немалаважным фактарам прафілактыкі правапарушэнняў, у тым ліку і гвалту ў адносінах да жанчын з'яўляецца павышэнне прававой культуры грамадзян. Ва ўпраўленні ўнутраных спраў лічаць, што інфармацыйна-прававы аспект працы з насельніцтвам пазітыўна адаб'ецца на стане правапарадку, дазволіць палепшыць сітуацыю, звязаную з сямейным недабрабытнасцю, безумоўна, будзе спрыяць павышэнню грамадскай бяспекі пажылых людзей і, вядома адна з галоўных мэт - гэта выхаванне моладзі ў духу законапаслухмянасці, нецярпімасці да антыграмадскіх паводзін, фарміраванню актыўнай жыццёвай пазіцыі ў барацьбе з правапарушэннямі.
Органы ўнутраных спраў Рэспублікі робяць усё для таго, каб нашы грамадзяне ў любым пункце краіны адчувалі б сябе абароненымі, маглі спакойна жыць і працаваць, не асцерагаючыся за сваю бяспеку.
ААПП ВАЛОЖЫНСКАГА РАУС
