Знайсці цэнтр культуры Валожынскай вёскі Дубіна нескладана: маленькі будынак у самым яе сэрцы. На першы погляд непрыкметны, але толькі для тых, хто не ведае, якая канцэнтрацыя яркіх талентаў ўнутры. Кажуць, на канцэртах тутэйшых калектываў яблыку няма дзе ўпасці, апладысменты не сціхаюць, а прыезджыя (нават замежнікі!) не хочуць пакідаць сцены клуба. Але карэспандэнт «СГ» вырашыў не верыць на слова - адправіўся ў Дубіну за асабістымі ўражаннямі. І пераканаўся: дубінцы каго хочаш развесяляць і здзівяць.
Народны калектыў народнага гумару «Дубiнскiя фанабэры».
Спачатку папрацуем, потым запаём
У будні дзень калектыў сельскага цэнтра культуры заўсёды пры справе: рэпетыцыі нумароў, падрыхтоўка касцюмаў, стварэнне сцэнарыяў... А яшчэ дзятве да выхадных трэба арганізаваць вольны час. Не кажучы ўжо пра штогадовыя пераднавагоднія выступы і кірмашы. Запраўляе ўсім Марына Чабай (на здымку). Дырэктар працуе з самага адкрыцця клуба. Для яе гэта не проста праца - лічы, усё жыццё. Як прынята ў любой сям'і, гаспадыня прынесла на сустрэчу з журналістам фотаальбомы і газетныя выразкі: наглядна паказаць, як вырасла яе дзецішча за пару дзесяткаў гадоў.
— Па адукацыі бухгалтар, бацькі калісці настаялі. Вярнулася ў родныя мясціны, спачатку працавала ў гаспадарцы. А калі прыйшоў час выходзіць з дэкрэта, былы старшыня сельсавета прапанаваў пайсці загадчыцай ў сельскі клуб, - успамінае Марына Уладзіміраўна. - Толькі зірніце, як мы пачыналі: рамонту няма, сцены выфарбаваны ў зялёны колер, як у калгаснай лазні, холадна - печкі не было. На добраўпарадкаванне сышоў год, працавалі ўсёй вёскай. Хтосці дошкі прыносіў, хтосці фарбу, мэблю, а хтосцi справай дапамагаў. Клуб ўжо з моманту адкрыцця стаў і для яго работнікаў, і для кожнага родным, другім домам.
Напэўна, таму будынак вельмі хутка аблюбаваў не толькі творчы касцяк Дубіны і наваколля, але і тыя, хто прыходзіў сюды спачатку ў якасці гледача - адпачыць душой і паглядзець выступленні. Першыя калектывы збіраліся актыўна: з навучэнцаў сельскай школы сфармаваўся хор, артысты, якія адказвалі за самадзейнасць у гаспадарцы, перайшлі на сцэну клуба.
- Кіраваў вакальным калектывам, напрыклад, вайсковец у адстаўцы. Ён ездзіў два разы на тыдзень на рэпетыцыі з суседняй вёскі. На ровары і з баянам за плячыма. А скрыпач быў з калгасу. Касцюмы шылі самі, прыносілі з дому старыя рэчы, кампанаваць, атрымліваліся прыбраныя абноўкі. Памятаю, першае наша мерапрыемства - семінар па СНІДу. Павінны былі прыехаць сур'ёзныя людзі з раёна, нашых сабралася нямала - усе сто пасадачных месцаў занятыя. Мы падрыхтавалі сцэну, павесілі плакаты, адрэпеціравалі вакальныя і танцавальныя нумары. Усё прайшло на ўра. Гледачам вельмі спадабаліся выступы, некаторыя падыходзілі потым: «Марына, які добры канцэрт!»
Зразумела, вяскоўцам такі куток творчасці быў проста неабходны. Дарэчы, дапамагалі яго ўладкоўваць і вядомыя артысты.
- Шмат гадоў назад да нас прыязджаў заслужаны калектыў Беларусі «Купалінка». Вяскоўцы запоўнілі нашу маленькую залу настолькі шчыльна, што выступоўцам складана было прайсці ў грымёрку пераапрануцца. Сталічных гасцей вельмі ўразіла любоў дубінцаў да творчасці, і яны падарылі нам музычную апаратуру. Карыстаемся ёю па гэты дзень, - распавядае кіраўнік клуба.
Пад маркай «па-хатняму»
Сельскі цэнтр культуры знаходзіцца ў цікавым геаграфічным месцы. Дубіна - зборная назва. На самай справе гэта тры населеныя пункты: Дубіна Юрздыцкая, Дубіна Вяршыцкая і Дубіна Баярская (тут клуб здабыў прапіску). Дзе іх межы, ведаюць толькі мясцовыя, аднак, як мне патлумачылі, знаходзяцца вёсачкі на суседніх вуліцах. Кажуць, так склалася гістарычна. Але легенду вёскі тут ведаюць у кожным доме. Распавядаюць, што калісці тут рос велізарны дуб. Аднойчы падчас буры дрэва, прыняўшы на сябе ўдар маланкі, абараніла людзей. Сяляне на месцы, дзе ўзвышаўся дуб, пабудавалі царкву, а затым пасяліліся побач. Так і з'явілася Дубіна. Менавіта гэтая гісторыя, а таксама ветлівасць жыхароў і прыцягвае сюды турыстаў. Прычым не толькі беларусаў.
- Ёсць розныя турыстычныя маршруты па Валожыншчыне, а наша вёска іх замыкае. Сюды людзі, нагледзеўшыся на мясцовую прыгажосць, а таксама атрымаўшы карысную інфармацыю, прыязджаюць адпачыць. Мы разыгрываем цэлую гісторыю: сустракаем гасцей жартамі і загадкамі, выпраўляем у дом, кормім, ладзім танцы. Амаль як на хатнім сельскай свяце. Многія раслі ў вёсках, даўно пераехалі ў горад, і наш прыём выклікае ў іх цёплыя настальгічныя ўспаміны. Для моладзі гэта ў навіну. Не кажучы ўжо пра заезджых гасцей. У апошні раз былі немцы, яны нахвальвалі пачастункі. Яшчэ б! Мы ж кормім «свойскім», хатнім. Ды яшчэ рыхтуем у сябе на пліце. Атрымліваецца як ад бабулі. У завяршэнне праграмы абавязкова спяваем пару любімых народных песень. «Такога ў Еўропе не ўбачыш!» - у адзін голас нам казалі госці, - задаволеная Марына Уладзіміраўна.
Жартаваць? Маем ласку!
Сапраўдным брэндам сельскай цэнтра культуры можна лічыць яго самы вядомы калектыў - «Дубінскія фанабэры», ён існуе тут з моманту заснавання клуба. Паводле легенды, гумарыстычны гурток з'явіўся як адказ на словы фалькларыста, паэта і публіцыста з Валожына Старога Уласа, які непахвальна выказаўся пра дубінцаў у 1909 годзе ў сваёй кнізе, назваў іх «алкашамі ды дурнямі». Але вяскоўцы на самай справе не такія, больш за тое, яны самакрытычныя і вясёлыя! Вырашылі даказаць гэта і стварылі выдатны калектыў. А назва яго паходзіць ад мясцовага папулярнага выраза: «Салому еш, а фасону трымайся». Пачуўшы яго, вядомы дзіцячы пісьменнік Уладзімір Ліпскі падкінуў ідэю назвацца «фанабэрамі».
- Спачатку было пару артыстаў, цяпер у калектыве іх дзясятак. І не толькі мясцовыя - прыязджаюць з суседняга аграгарадка Бабровічы, Валожына, Івянца. Калектыў абнаўляўся не раз, аднак наш фармат не мяняўся. Паказваем са сцэны сельскі побыт, але з гумарам, - працягвае Марына Уладзіміраўна. - Даступна, каб кожны пазнаваў фрагменты са свайго жыцця і мог над гэтым пасмяяцца. Вось галоўная прычына нашай папулярнасці. А каб выступы глядзеліся максімальна рэалістычна, пад кожную мініяцюру ствараем касцюмы. Многае артысты прыносяць з свайго гардэроба. У ход ідзе ўсё: дзіравыя кеды, фуфайкі, старыя халаты. Мясцовая швачка перапрацоўвае рэквізіт з гарышча. Ідэі мініяцюр прыдумляем калектыўна: адзін прапануе арыгінальны сцэнар, другi - песню ці словы. Мы свайго роду ўніверсалы: можам паказаць некалькі сцэнак і паўнавартасны канцэрт. У складзе «Дубінскіх фанабэраў» чатыры саліста. Нямала!
Пачыналі з гуртка і яго выступленняў, а прыйшлі да маштабнага свята гумару. У наступным годзе ў 10-ы, юбілейны раз Валожыншчына прыме гасцей на «Дубінскія жартачкі». Яны праводзяцца раз на два гады і традыцыйна збіраюць дзясяткі гасцей з усёй краіны і гумарыстычных калектываў. Нягледзячы на пандэмію, рэпеціруюць узмоцнена. Цяпер рыхтуюць новую мініяцюру «Жыццё па-свінску». Упэўнены, яна спадабаецца гледачам.
Завабіць і захапіць любога
Звычайнае жыццё ў Дубіна ідзе сваёй чаргой. У будні народ працуе, па выхадных забаўляецца. У суботу і нядзелю культработнікі збіраюць малых і іх бацькоў на размовы, гульні, гурткі рукадзелля, ставяць невялікія тэатральныя пастаноўкі.
- Да нас прыходзяць усё. Справа ў тым, што ў горад ехаць далёка, а ў выходныя не хочацца сядзець без справы, таму стараемся прыдумаць нешта цікавае. Нядаўна да нас запісалася шматдзетная мама. Сям'я пераехала з Украіны: трое дзяцей вучацца ў Валожыне, а вольны час даверылі нам. Удзяляем вялікую ўвагу няшчасным сем'ям. А яшчэ да нас часцяком зазіраюць і проста мінакі, мы можам завабіць любога, - рэкламуе сельскі цэнтр культуры кіраўнік.
Так, святаў і выступаў з-за пандэміі стала менш, але рэпетыцыі праходзяць у штатным рэжыме. Праўда, не два разы на тыдзень, а адзін, з захаваннем неабходных мер бяспекі. Рыхтуюцца да навагодняга кірмашу, майструюць маляўнічыя вырабы.
- Нашы людзі жывуць мірна і хочуць так жыць далей. Праўда, занепакоеныя тым, што адбываецца ў сталіцы, хвалююцца аб дзецях і ўнуках. Не задавальняюць іх беспарадкі на вуліцах. А што тычыцца творчасці, так яна павінна быць па-за палітыкай, як і рэлігія або медыцына. Заўсёды было лёгка працаваць, таму што мяне атачалі выдатныя людзі, гатовыя прыйсці на дапамогу і зразумець. Галоўная наша мэта - працаваць і далей для простага чалавека, - заключае Марына Чабай.
