30 сакавіка прававы прафсаюзны прыём прайшоў у СГУ «Бабровічы» УП «Мінскаблгаз» і раённым аб'яднанні прафсаюзаў.
У ім прынялі ўдзел - галоўны прававы інспектар Андрэй Логвінец, старшыня раённага аб'яднання Сняжана Нахай.
Падчас прыёму паступілі звароты, на якія заяўнікі атрымалі кампетэнтную кансультацыю.
Пытанне: 1. Ці можна датэрмінова скасаваць кантракт, у тым ліку звольніцца па ўласным жаданні?
Адказ прававога інспектара: Артыкулам 40 Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь вызначаны парадак скасавання па жаданні работніка працоўнага дагавора, заключанага на нявызначаны тэрмін. Скасаванне кантракту, які з'яўляецца разнавіднасцю тэрміновай працоўнай дамовы, па так званым «уласным жаданні» заканадаўствам не прадугледжана. Па агульным правіле, кантракт, як і іншы тэрміновы працоўны дагавор, спыняецца з заканчэннем яго тэрміну. Таксама магчыма спыненне такога віду працоўнага дагавора ў любы час па пагадненню бакоў - работніка і наймальніка. У дадзеным выпадку павінна быць дамоўленасць бакоў на датэрміновае спыненне працоўных адносін з канкрэтнай даты.
Асобна трэба адзначыць, што артыкулам 41 Працоўнага кодэкса прадугледжана магчымасць скасавання кантракта датэрмінова па патрабаванні работніка пры наяўнасці ўважлівых прычын. Да такіх уважлівых прычын заканадавец, у прыватнасці, адносіць парушэнні наймальнікам заканадаўства аб працы, калектыўнага або працоўнага дагавора. Гэтыя парушэнні могуць выражацца, напрыклад, у незабеспячэнні здаровых і бяспечных умоў працы, непрадастаўленні гарантый і кампенсацый у сувязі са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы, невыкананні норм па ахове працы жанчын, моладзі, інвалідаў, нявыплаце або несвоечасовай выплаце заработнай платы.
Пры скасаванні тэрміновага працоўнага дагавора па патрабаванні работніка ў сувязі з парушэннем наймальнікам заканадаўства аб працы, калектыўнага або працоўнага дагавора ў адпаведнасці з ч.2 арт.41 Працоўнага кодэкса факт такога парушэння ўстанаўліваецца спецыяльна ўпаўнаважаным дзяржаўным органам нагляду і кантролю за выкананнем заканадаўства аб працы, прафсаюзамі і (або) судом.
Акрамя названай падставы, датэрміновае скасаванне кантракта магчыма па патрабаванні работніка ў выпадку яго хваробы або інваліднасці, якія перашкаджаюць выкананню работы па кантракце, а таксама па іншых уважлівых прычынах, пералік якіх заканадаўцам не ўстаноўлены. На практыцы да такіх уважлівых прычын могуць адносіцца: неабходнасць догляду за хворымі членамі сям'і; цяжарнасць жанчыны; накіраванне мужа (жонкі) на працу (службу) за мяжу; пераезд на іншае пастаяннае месца жыхарства ў іншы населены пункт; выхад на пенсію. Пры гэтым уважлівыя прычыны скасавання кантракта па патрабаванні работніка павінны перашкаджаць або значна ўскладняць выкананне работы па кантракце.
Пытанне: 2. Ці павінен даваць згоду прафсаюз на звальненне за прагул?
Адказ: У адпаведнасці з арт. 46 ПК скасаванне працоўнай дамовы па ініцыятыве наймальніка (арт. 42, акрамя п. 3, абз. 3 і 5 п. 7) ажыццяўляецца пасля папярэдняга (не пазней, чым за 2 тыдні) апавяшчэння адпаведнага прафсаюза.
Пытанне: 3. У якія тэрміны можна прыцягнуць работніка да матэрыяльнай адказнасці?
Адказ: Згодна з артыкулам 408 ПК РБ, аб парадку кампенсацыі ўрону, прычыненага наймальніку, кампенсацыя ўрону работнікам у памеры да трох яго сярэднямесячных заробкаў ажыццяўляецца па распараджэнні наймальніка шляхам утрымання з заработнай платы работніка. Распараджэнне наймальніка павінна быць зроблена не пазней за два тыдні з дня выяўлення нанесенай работнікам шкоды і звернута да выканання не раней за 10 дзён з дня паведамлення аб гэтым работніку. Да выдання распараджэння наймальніка аб утрыманні з заработнай платы ад работніка павінна быць запатрабавана пісьмовае тлумачэнне.
У астатніх выпадках кампенсацыя ўрону праводзіцца ў судовым парадку.
Наталля Нямкевіч
