Сёлетні год для ўрача агульнай практыкі, загадчыцы Вішнеўскай амбулаторыі Аліны КРУЦЬКО адметны на прыемныя моманты і падзеі – як у прафесійным плане, так і ў асабістым жыцці. Зусім нядаўна яна адзначыла прыгожы юбілей, а да Дня медыцынскага работніка за ўзорныя адносіны да працы, выдатнае выкананне сваіх абавязкаў па медыцынскім забеспячэнні насельніцтва, за клопат аб захаванні і аднаўленні здароўя грамадзян краіны была ўзнагароджана знакам “Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь”.
Аліна Уладзіміраўна – таленавіты і граматны ўрач. Пра такіх кажуць, што лечыць словам. І гэта сапраўды так. Размаўляючы з ёй, трапляеш у нейкі незвычайны стан, зусім не характэрны для нашага скарацечнага часу: яе ціхі, лагодны голас заварожвае, і на душы становіцца спакойна. Яна заўсёды такая – простая, адкрытая, шчырая, добразычлівая: і з пацыентамі, і з навакольнымі людзьмі. Умее суцешыць і падтрымаць, даць надзею на папраўку. Не страціла гэтых каштоўных і, не пабаюся сказаць, рэдкіх зараз чалавечых якасцей і за трыццаць шэсць гадоў лячэння на Валожыншчыне.
– Аліна Уладзіміраўна, па-першае, хачу запытацца, якія ўражанні адчувалі, калі даведаліся, што прызнаны ўладальнікам знака вышэйшай медыцынскай адзнакі працы? Што асабіста для Вас азначае гэта ўзнагарода?
– Агарнула яшчэ большае пачуццё адказнасці перад калегамі, пацыентамі, ну і, безумоўна ж, гонару за сваю прафесію і работу.
– Цяпер звернемся да вытокаў: як выбралі прафесію? Ці ёсць у Вашай сям’і яшчэ медыкі?
– Я вырасла ў простай вясковай сям’і на Вілейшчыне. Бацькі – звычайныя сяляне, у радні медыкаў ніколі не было. У дзяцінстве часта хварэла ангінай і з-за гэтага ляжала ў бальніцы. Бачыла, як працуюць урачы, як яны стараюцца, колькі сіл прыкладаюць, каб вылечыць нас, дзяцей, як часам насамрэч змагаюцца за жыццё маленькага чалавека. І мне здавалася, што больш гуманнай прафесіі няма. Да таго ж маці майго аднакласніка працавала ў мясцовай участковай бальніцы – я прыглядалася да яе, як яна паводзіць сябе, як адносіцца да людзей, што звяртаюцца за дапамогай, і з кожным днём яшчэ больш упэўнівалася ў правільнасці свайго выбару.
– Паступленне ў ВНУ. Як вучыліся: што было звычайным і простым, а што давалася складана?
– Школу скончыла з залатым медалём. Тады круглыя выдатнікі мелі вельмі значны бонус пры паступленні: замест чатырох іспытаў здаваць трэба было адзін і абавязкова атрымаць па ім “выдатна”. Асноўным прадметам у медінстытуце была фізіка і, нягледзячы на тое, што вучылася ў беларускамоўнай школе, а экзамен па прадмеце здавала на рускай, запаветнай пяцёркі дасягнула. Інакш не магло быць – сіндром выдатніцы абавязваў пацвярджаць атрыманыя веды. А яны тады ў школе даваліся моцныя і трывалыя без усялякіх рэпетытараў.
Самай складанай на першым курсе стала вышэйшая матэматыка. Вучылася цяжка, але цікава, асабліва калі пачалося вывучэнне прадметаў па спецыяльнасці.
– Тэорыя і практыка: наколькі розныя гэта паняцці? Раскажыце пра свайго самага “складанага” першага маленькага пацыента, за жыццё якога давялося пазмагацца?
– Практыкі, канешне, не хапала ў пачатку працоўнага шляху. Узгадваю свайго першага цяжкага маленькага хворага. Гэта быў двухтыднёвы хлопчык, у якога, па словах маці, назіралася нерытмічнае дыханне на працягу некалькіх гадзін. Немаўля пасля агляду і з падазрэннем на пнеўманію тэрмінова накіравала ў райбальніцу, дзе ён патрапіў у аддзяленне рэанімацыі. Там своечасова назначылі інтэнсіўную тэрапію, і ён паправіўся.
– Якія яны, маленькія пацыенты? Чым, на Вашу думку, адрозніваюцца ад дарослых людзей з хваробамі?
– Яны пазітыўна заражаюць сваёй станоўчай энергетыкай. Дарослыя пацыенты могуць данесці больш інфармацыі пра сябе, а стан маленькіх хворых трэба адчуць інтуітыўна.
– Ведаю, што інтэрнатуру Вы праходзілі ў Маладзечанскай бальніцы, а працоўны шлях на Валожыншчыне пачыналі ўрачом-педыятрам Вішнеўскай амбулаторыі. Як патрапілі ў наш раён і чаму тут засталіся?
– У 1985 годзе пасля інтэрнатуры размеркавалася ў Маладзечанскі раён у Бярэзінскую пасялковую бальніцу, дзе працавала нядоўга, бо выйшла замуж і пайшла ў адпачынак па доглядзе за дзіцем. З мужам пазнаёмілася ў студэнцкія гады – ён вучыўся ў інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі па мэтавым накіраванні. Пасля заканчэння вучобы прыехаў працаваць на радзіму – у вёску Вішнева. З дэкрэтнага адпачынку выйшла на работу ў Валожынскую дзіцячую кансультацыю, працавала педыятрам на сельскім прыёме. Калі вызвалілася месца ўрача-педыятра ў Вішнеўскай участковай бальніцы, перавялася туды.
– Чаму навучыліся, працуючы ў Вішнеўскай амбулаторыі?
– У тыя гады бальніцу ўзначальвала Людміла Уладзіміраўна Рубан – урач вышэйшай катэгорыі, выдатнік аховы здароўя раёна. У калектыве працаваў і будучы загадчык гэтай медыцынскай установы Станіслаў Уладзіміравіч Лужынскі. Гэта былі прафесіяналы сваёй справы, якія цалкам аддаваліся рабоце: да іх можна было звярнуцца за парадай у любы час сутак – і ўдзень, і ўначы. У іх я пераймала вопыт і вучылася ўсяму: рабоце не толькі з маленькімі пацыентамі, але і з дарослымі, бо так патрабавала спецыфіка сельскага ўрача. Вельмі каштоўныя веды ў лячэнні дзяцей перадала колішні раённы педыятр, урач ад Бога Валянціна Фамінічна Шавярда.
– Дзесяць гадоў Вы аддалі нялёгкай і вельмі адказнай пасадзе раённага педыятра. Што асноўнае ў штодзённай рабоце галоўнага дзіцячага доктара раёна?
– На пасаду пагадзілася, калі на павышэнне пайшоў Дзмітрый Мікалаевіч Лазар. Гэта быў 2008 год. Дзяцей на маім участку станавілася ўсё менш, і трэба было рабіць выбар: ці ісці ў агульную практыку, ці працягваць работу па сваёй спецыяльнасці. Асноўнае ў рабоце раённага педыятра – трымаць кантроль над работай усіх падраздзяленняў у педыятрыі: радзільнага, дзіцячага аддзяленняў, дзіцячых кансультацый раёна, усіх дашкольных і школьных устаноў, узаемадзеянне з установамі адукацыі, міліцыяй, сельвыканкамамі і іншымі структурамі.
З цеплынёй узгадваю цудоўных педыятраў: Ірыну Вікенцьеўну Вінаградаву, Святлану Віктараўну Куляшову, Ніну Анатольеўну Аўдзей, Ірыну Юр’еўну Станкевіч. Удзячна за сумесную працу і высокі прафесіяналізм педыятрам Івянецкай дзіцячай кансультацыі Галіне Сцяпанаўне Яшкінай і Ракаўскай участковай бальніцы – Святлане Леанідаўне Гардзей.
– На сёння Вы зноў вярнуліся на Вішнеўшчыну, але ўжо ў якасці загадчыка Вішнеўскай амбулаторыі агульнай практыкі. Да таго ж у сувязі з адсутнасцю спецыяліста ўдвая павялічылася і нагрузка: зараз даводзіцца абслугоўваць і Багданаўскую зону.
– Цяпер працую ўрачом агульнай практыкі. Пачынала ў Багданаўскай амбулаторыі, чатыры гады таму перайшла ў Вішнеўскую, а зараз сумяшчаю работу ў абедзвюх амбулаторыях. У зоне абслугоўвання 8872 чалавекі, з іх – 300 дзяцей, у тым ліку да аднаго года – 10. Правай рукой у Вішнеўскай амбулаторыі з’яўляецца медсястра агульнай практыкі Ядвіга Іосіфаўна Клінцэвіч з амаль што 40-гадовым вопытам работы. У Багданаве дапамагае памочнік урача Вольга Тадэвушаўна Шынгер, працоўны стаж якой больш за 30 гадоў.
– Як увогуле працуецца ў наш час урачу на вёсцы? Ці адрозніваюцца гарадскія пацыенты ад вясковых?
– Сельскія пацыенты ніяк не адрозніваюцца ад гарадскіх – яны аднолькава маюць патрэбу ў аказанні медыцынскай дапамогі.
– Вашу сям’ю не абышла сучасная каварная хвароба. Перахварэўшы на COVID-19, да якой высновы прыйшлі?
– Каранавірус – новае, невядомае дагэтуль чалавецтву захворванне. У штодзённай рабоце карысталася адпаведнымі інструкцыямі, загадамі, нарматыўнымі дакументамі. Падыходы да лячэння мяняліся – часам назначэнні давала па сітуацыі, а калі – інстынктыўна. У маёй зоне перахварэла шмат людзей: у першую хвалю на выпадкі выязджала раённая спецыялізаваная брыгада, а вось у другую – свая кантактная група. Працаваць даводзілася вельмі многа: і на выклікі ездзіць, і па 60-70 мазкоў у дзень браць.
Лічу, што ўсё залежыць ад стану імунітэта чалавека, бо паследкі каранавіруса не вывучаны. Сутыкаючыся ўжо з посткавідным сіндромам, асабліва адзначаецца яго ўздзеянне на сардэчна-сасудзістую сістэму, псіхіку, ды і ўвогуле на ўвесь арганізм чалавека – “б’е” ён па самых слабых месцах. Небяспеку ўяўляюць бессімптомныя хворыя: яны не ведаюць, што захварэлі, і, маючы блізкія кантакты з людзьмі, распаўсюджваюць вірус. Таму як спецыяліст-практык самым асноўным у барацьбе з ім лічу прышчэпку, якая пазбаўляе ад цяжкага цячэння хваробы. Хоць на сённяшні дзень пасля яе некаторыя і захворваюць на пнеўманію, але пераносяць яе ў лёгкай форме. Таксама варта захоўваць масачны рэжым, які засцерагае дыхальныя шляхі ад заражэння, і прытрымлівацца 1,5-метровай дыстанцыі ў месцах масавага знаходжання людзей.
– На Ваш погляд, што асноўнае ў прафесіі ўрача?
– Гатоўнасць заўсёды прыйсці на дапамогу, пастаянна павышаць узровень сваіх ведаў.
– Ці бывалі такія выпадкі, калі рукі апускаліся і Вы не ведалі, што рабіць і як дапамагчы хвораму? Як тады знаходзілі выйсце?
– У выбары прафесіі я ні разу не расчаравалася: на мой погляд, быць урачом – гэта прызванне. Надараліся выпадкі, калі насамрэч не ведала, як дапамагчы хвораму. Тады звярталася да кіраўніцтва, а далей разам вырашалі, што і як рабіць.
– Якія парады дасць урач з амаль саракагадовым стажам жыхарам Валожыншчыны: ад чаго, на Вашу думку, залежыць здароўе і як яго зберагчы?
– Мысліць пазітыўна, рабіць дабро, старацца пазбавіцца ад шкодных звычак, працаваць над сабой, прыносіць карысць навакольным.
– Чым, акрамя асноўнай работы, напоўнены Вашы будні? Што прыносіць задавальненне?
– Я жыву ў сельскай мясцовасці, таму, акрамя асноўнай дзейнасці, хапае спраў на прысядзібным участку. Люблю займацца кветкамі – гэта і ёсць маё захапленне, якое дае зарад станоўчых эмоцый і прыносіць асалоду.
Гутарыла Алена ЗАЛЕСКАЯ
