Валожынскі раённы
выканаўчы камітэт

Государственное учреждение «Воложинский районный центр гигиены и эпидемиологии» (далее – Воложинский РЦГиЭ) информирует о том, что заместителем Министра - Главным государственным санитарным врачом Республики Беларусь вынесено Постановление от 08.02.2021 года № 6 «О запрете ввоза на территорию Республики Беларусь, реализации, хранения, транспортировки, использования жидкости стеклоомывающей низкозамерзающей «Freezen» с маркировкой FREEZE WAY -30, производства ООО «ТД СОДРУЖЕСТВО», Российская Федерация», свидетельство о государственной регистрации № KG.11.01.09.015.Е.002703.07.20 от 24.07.2020.

Указанная продукция (жидкость стеклоомывающая низкозамерзающая «Freezen» с маркировкой FREEZE WAY -30) не соответствует  «Единым санитарно-эпидемиологическим и гигиеническим требованиям к товарам, подлежащим санитарно-эпидемиологическому надзору (контролю)», утвержденным Решением Комиссии таможенного Союза № 299 от 28 мая 2010г,  п. 5.2 приложения 5А к Разделу 5 Главы II - по содержанию метанола (протоколы ГУ «Брестский ЦГиЭ» от 31.12.2020 г. № 739-Е; УЗ «Могилевский облЦГиЭ» от 06.01.2021 г. № 08/22), и  подлежит изъятию из обращения при наличии в торговой сети.

Врач-гигиенист

Воложинского РЦГиЭ                                                   Булова Н.М.

Каб дзейнічаць упэўнена і хутка, неабходна адточваць сваё майстэрства на практыцы. З мэтай удасканалення боегатоўнасці падраздзяленняў праведзены тактыка-спецыяльныя вучэнні на тэрыторыі Валожынскага ўчастка ААТ «Маладзечанскі малочны камбінат».

Маладыя павінны жыць асобна ад бацькоў! Зазірніце ў інтэрнэт - і вы знойдзеце сотні матэрыялаў на гэтую тэму. Маўляў, хоць на здымную кватэру, хоць у сваю - набытую ў крэдыт, з празмернымі выплатамі, толькі не са сваякамі, ад якіх адны праблемы.

- Глупства ўсё гэта! - такое меркаванне выказалі ў сям'і Маляўскі[ з аграгарадка Сівіца Валожынскага раёна, дзе пад адным дахам жывуць чатыры пакаленнi. Пры гэтым ніхто не скардзіцца на адсутнасць асабістай прасторы, або на немагчымасць прымаць самастойныя рашэнні, або на неразуменне.

Калі людзі любяць і паважаюць адзін аднаго інакш, напэўна, і не бывае...

Выхаванне уласным прыкладам

- Я вырасла ў шматдзетнай сям'і, - распавядае Марына Маляўская, - таму ў доме ў нас практычна заўсёды было весела, шумна і неяк па-асабліваму ўтульна, добра. Можа, таму, што і мама, і тата былі вельмі добрымі, адкрытымі людзьмі. Нават не памятаю, каб яны калі-небудзь пра кагосцi сказалі дрэнна. Гледзячы на ​​іх, яшчэ ў старэйшых класах вырашыла: закончу школу - абавязкова выберу прафесію, з якой буду карыснай людзям. Так я стала медыцынскай сястрой.

Марына Маляўская - сацыяльны работнік. А яшчэ яна мясцовы дэпутат і сельскі стараста з пятнаццацігадовым стажам

Пасля заканчэння вучылішча Марына працавала ў шпіталі Міністэрства ўнутраных спраў. А потым выйшла замуж. Паддаўшыся на ўгаворы мужа, які ніяк не мог прывыкнуць да горада, вярнулася разам з ім у родную Сівіца, што недалёка ад пасёлка Івянец.

- Справа ў тым, што мы з Колем з адной вёскі, зараз ужо аграгарадка, - кажа суразмоўца. - Тут нарадзіліся, вучыліся. Нават на адной вуліцы выраслі! Дарэчы, на ёй і цяпер жывем. Выпадкова гэта выйшла ці проста зоркі так сышліся, але ў момант, калі вырашылі абзавесціся ўласнай хатай, аказалася, што прадаецца менавіта та, што стаіць паміж падвор'ямі бацькоў. Не ведаю, што там кажуць на гэты конт псіхолагі і што робяць у большасці еўрапейскіх краін, але мы суседствам былі задаволены. Разам, вялікай кампаніяй, садзілі і апрацоўвалі агароды, капалі бульбу, адзначалі ўсе святы. Не магу сказаць, што бацькі, як цяпер модна казаць, ціснулі на нас ці дыктавалі нейкія свае правілы, па якіх трэба жыць. Яны проста былі побач, дапамагалі гадаваць Ілону, а потым і Анечку.

Сацработнік з дыпломам медсястры

Першы час Марына працавала ў дзіцячым садзе, потым трапіла пад скарачэнне. Па радзе знаёмай вырашыла паспрабаваць сябе ў прафесіі сацыяльнага работніка. Групу людзей, зацікаўленых у абслугоўванні, збірала сама. Жадаючых аказалася нават больш, чым было неабходна, таму некаторым аднавяскоўцам прыйшлося адмовіць. Кажа, перажывала і нават адчувала сябе няёмка: маўляў, чалавек спадзяваўся, а ты не змагла дапамагчы.

- 1 красавіка будзе роўна 21 год, як я ў сацыяльнай службе раёна, - падкрэслівае Марына. - За гэты час бачыла многае. Але прыняць той факт, што, маючы дзяцей і ўнукаў, старыя бавяць старасць у адзіноце, так і не змагла. Ёсць у тваёй кватэры куток - пастаў ложак для мамы, знайдзі пяць хвілін часу пагаварыць з ёй, спытай пра здароўе. Бо заўтра можа быць позна. А паслязаўтра ўжо твае дзеці прыставяць да цябе сацыяльнага работніка.

На абслугоўванні ў сацыяльнага работніка Валожынскага ТЦСАН Марыны Маляўскай 13 чалавек. Частка падапечных жыве ў яе роднай вёсцы, частка ў Вуглах, што ў чатырох кіламетрах ад Сівіцы. Кажа, работы хапае, асабліва цяпер, зімой, калі трэба і дроў наносіць, і вады нацягаць, і дарожкі ў двары пачысціць. І гэта далёка не поўны спіс яе прафесійных абавязкаў.

- Усе людзі розныя. Аднаму трэба купіць прадукты і зварыць абед, іншаму дапамагчы прыбрацца ў доме і даставіць з аптэкі лекі. Ці, напрыклад, звазіць ў Івянец на прыём да доктара.

- На аўтобусе? - пытаюся ў Марыны.

- На машыне, - адказвае тая. - Я ўжо гадоў 13 як за рулём. Стамілася бегаць з роварам ад вёскі да вёскі. Хатнія настаялі - здала на правы. І вельмі рада сваёй такой мабільнасці. Не ведаю, як там у вас, у горадзе, а ў нас у вёсцы час бяжыць хутка. Цяпер нават уявіць не магу, як бы абыходзілася без сваёй памочніцы.

Калі дзеці і бацькі побач

Дадому яна прыязджае позна. Але як толькі пераступае парог пярэдняга пакоя, як усю стомленасць быццам рукой здымае. Дзеляцца навінамі дочкі, абдымаюць унукі. Стараецца як найхутчэй пасадзіць за стол мама.

- Быў час, яна вельмі моцна хварэла, - успамінае Марына. - Перажывалі, бегалі да яе ледзь не кожную гадзіну. І мы з мужам, і дзеці... А потым на сямейным савеце вырашылі забраць маму да сябе. І адразу стала неяк спакойна, добра. Калі я на працы, то ведаю, што ёй дапамогуць унукі. Няма часу ў дзяўчынак - паклапоціцца муж.

- Старыя - тыя ж дзеці. Толькі ў пашпарце пазначаны іншы ўзрост, - разважае Марына. - Любяць, калі іх шкадуюць, радуюцца, калі прыходзіш. Толькі вочы ў іх часта сумныя. Ну вось як прыняць той факт, што дзеці зусім блізка, за 20-30 кіламетраў, а прыязджаюць толькі па вялікіх святах? Ці ўвогуле два разы на год... Нікога не асуджаю, але нават уявіць не магу, як гэта - жыць і не клапаціцца пра сваіх блізкіх.

Старэйшая дачка Маляўскіх, Ілона, скончыла Ільянскi дзяржаўны аграрны каледж, затым Віцебскую акадэмію ветэрынарнай медыцыны. Працаваць вярнулася ў родную гаспадарку - «Сівіца», дзе практычна кожнага чалавека ведае калі не па прозвішчы, то ў твар. Дапытлівая, актыўная, у дэкрэце доўга не ўседзела. Год быў яе Глебу, калі, угаварыўшы бабуль - Чэславу Іосіфаўну і Галіну Бернардаўну - прыгледзець за малым, выйшла на працу.

- Марыначка, як табе цяжка... Гэта ж трэба, чатыры пакаленні пад адным дахам! - часам спачуваюць знаёмыя. А яна, як правіла, адмоўчваецца. Ну як ім растлумачыць, што ў коле блізкіх, дарагіх сэрцу людзей цяжка быць не можа. Наадварот, на сэрцы спакойна, бо ўся сям'я побач.

Марына з дочкамі Ілонай і Ганнай

У гэтым годзе іх «дзіцячы сад» стаў больш. Малодшая ўнучка Аня, у якой падрастае маленькая Ніколь, таксама не ўседзела ў дэкрэтным. У аграгарадку, на мясцовай пошце, з'явілася вакансія, і яна выйшла на стажыроўку.

- З праўнукамі зараз у нас сядзяць прабабулі, якія раптам рэзка памаладзелі і забыліся пра хваробы - смяецца Марына. - Вядома ж, ім даводзіцца нялёгка. Але што не зробіш для сваёй сям'і!

- У пытаннях выхавання разыходжанняў шмат? - цікаўлюся ў суразмоўніцы.

- Іх няма! - весела адказвае яна. - Выгадавалі ж мамы нас, дапамаглі падняць унукаў. Веру, што толькі добраму навучаць і праўнукаў. Ведаеце, ёсць у мяне на абслугоўванні адна бабуля. Добрая такая, клапатлівая, спакойная. Яе дзеці ўвесь час настаўляюць: не рабі таго, туды не хадзі, гэтага не кажы. «Госпадзе, - скардзіцца яна часам, - так я ўжо больш забылася, чым яны ведаюць! Колькі ж можна выхоўваць і зневажац ...» Улічваючы гэты вопыт, стараемся жыць па-іншаму: нікому нічога не навязваючы, ні да чаго не прымушаючы. Просяць дзеці савета - даем. Спраўляюцца самі - не лезем. У рэшце рэшт, у кожнага свая дарога і лёс.

Аўтар артыкула: Марына Сліж

Аўтар фота: прадастаўлены Марынай Маляўскай

Шмат магчымасцей ёсць у выхаванцаў Івянецкага дома-інтэрната для дзяцей з асаблівасцямі фізічнага развіцця, каб стаць дастойнымі патрыётамі сваёй краіны. Вялікую ролю ў гэтым адыгрывае наш гісторыка-краязнаўчы музей.

8 лютага вучнямі 8 і 9 класаў было падрыхтавана пазакласнае мерапрыемства, што праходзіла ў зале музея, экспазіцыя якога прысвечана Вялікай Айчыннай вайне. Каб паглядзець яго змаглі ўсе жадаючыя, выступаць прыйшлося двойчы. Успомнілі гераічныя подзвігі дзяцей ваеннай пары, слухалі песні і спявалі іх самі, ну і, канешне, пагаварылі пра тое, як важна захоўваць мір у свеце, бо клапаціцца пра гэта павінны не толькі дарослыя, але па меры магчымасці і мы.

Андрэй КЛОК,

выхаванец Івянецкага дома-інтэрната

Сёння некаторыя нашы суайчыннікі стараюцца развітацца з алкаголем ва ўзросце, калі іншыя толькі пачынаюць яго спрабаваць. Згодна з данымі статыстыкі, упершыню большасць беларусаў знаёмяцца са спіртнымі напіткамі ў раннім дзяцінстве. Часцей за ўсё гэта адбываецца з-за таго, што дзеці, пазбаўленыя нагляду падпіўшых бацькоў, блытаюць гарэлку з вадой ці віно з морсам. Падобны вопыт звычайна не вядзе да паўторнага жадання выпіць. Але пасля на працягу гадоў малыш бачыць: алкаголь – абавязковая частка свят дарослых людзей і пачынае ўспрымаць яго станоўча.

Апошнім часам дзіцячы алкагалізм – больш вострая праблема, чым алкагалізм дарослых. З аднаго боку ў дзяцей сімптомы атручвання алкаголем праяўляюцца значна ярчэй, з іншага – іх арганізм даволі хутка прыстасоўваецца да любых змяненняў ва ўмовах існавання, што тычыцца і алкагалізму, які ў дзяцей мае злаякаснае цячэнне. Калі даросламу чалавеку патрабуюцца некалькі гадоў, каб прызвычаіцца да вялікіх доз алкаголю і атрымаць ад яго залежнасць, то дзецям, каб трапіць у залежнасць, дастаткова некалькі месяцаў.

Адна з галоўных прычын злоўжывання спіртным падлеткамі – дрэнны прыклад бацькоў. Прыкладна ў 50 выпадках са 100 будучыя алкаголікі нарадзіліся і выхоўваліся ў сем’ях, дзе хаця б адзін з бацькоў быў залежным.

Другой прычынай з’яўляецца няправільнае выхаванне. Напрыклад, такія палярныя прычыны, як гіперапека і безнагляднасць. Пры гіперапецы хлопцык і дзяўчынка не маюць магчымасці навучыцца самастойна змагацца з нягодамі і стрэсамі, таму лёгка прывыкаюць да алкаголю як да сродку, што стварае ілюзію камфорту. А пры адсутнасці ўвагі з боку маці і бацькі дзяцей выхоўвае вуліца, і яны засвойваюць усе нарматывы хуліганскага асяроддзя, дзе алкаголь займае адно з галоўных месцаў.

Згодна са статыстыкай, у 22% выпадкаў дзеці пачынаюць ужываць піва, віно ці гарэлку за кампанію, каб не выглядаць “белай варонай”. Немалую ролю адыгравае і імкненне эксперыментаваць. Да выпіўкі паступова далучаюцца траўка, таблеткі, клей, гераін. Для залежнага важна толькі адно: прыняць любы сродак, што зменіць прытомнасць. Аднак пачынаецца ўсё менавіта з алкаголю.

Аднойчы вы адчулі пах спіртнога ад свайго дзіцяці. Зразумела, запанікавалі. Вы столькі разоў сустракалі падлеткаў, што дзесьці ў пад’ездзе распівалі віно, піва, але ж і думкі не дапускалі, што і ваш нашчадак калісьці далучыцца да іх кампаніі. Ад таго, як бацькі будуць паводзіць сябе ў падобнай сітуацыі, залежыць будучыня юнага чалавека. Толькі спакойныя, добразычлівыя дзеянні могуць выклікаць у падлетка жаданне кантактаваць з дарослымі, абмяркоўваць непрыемную тэму. Раскажыце падлетку, што калі ён вырасце, то будзе мець сям’ю, а ў бацькоў, якія п’юць, дзеці пакутуюць асабліва – у іх безліч праблем не толькі са здароўем. Ім даводзіцца “круціцца”, каб пазбягаць пабояў, не застацца галодным, не насіць лахманы… Падтрымку ў гэтай сітуацыі можна знайсці толькі па-за межамі свайго дома. У выпадку, калі такога падлетка ніхто не падтрымае, ён хутчэй за ўсё сап’ецца  гэтак жа, як і яго бацькі.

Медыкі шмат пішуць пра спадчынны характар алкагалізму. Таму некаторыя бацькі, якія не злоўжываюць спіртным, думаюць, быццам іх дзецям такая праблема не пагражае. Безумоўна, гэта няпраўда. Калі хтосьці будзе пастаянна прымаць хоць і невялікія дозы алкагалю (напрыклад, за кампанію перад дыскатэкай), схільнасць да яго паступова сфарміруецца. Алкагалізм не спадчыннае захворванне, а захворванне са спадчыннай схільнасцю.

Дзеці павінны ведаць: у алкаголікаў жыццё круціцца вакол выпіўкі, і, калі яе няма, усё траціць сэнс. Залежнасць нясе на сабе адбітак разбэшчанасці, таму сям’я, дзе ёсць такія людзі, трапляе ў ізаляцыю ад соцыуму. Калі дзіця засвоіць, што алкагалізм – страшэннае, практычна невылечнае захворванне, а разыка на яго захварэць абвастраецца менавіта ў падлеткавым узросце, то будзе пазбягаць рэгулярнага ўжывання спіртнога.

Паважаныя бацькі, расказвайце дзецям усё, што ведаеце, пра шкоду алкаголю. Калі бачыце, што вашы словы не даходзяць да падлетка, звяртайцеся да спецыялістаў, святароў, аўтарытэтных людзей. Беражыце сябе і сваіх дзяцей ад небяспечных звычак.

Вікторыя ШАНЕЦ,

педагог сацыяльны СПЦ

У Валожынскім краязнаўчым музеі працуе выстава работ “Краявіды роднай зямлі” скульптара Валерыя Калясінскага і яго дачкі Паліны, якая зараз вучыцца ў Рэспубліканскім каледжы мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка ў Мінску.

Шырыню творчых захапленняў Валерыя Францавіча раскрываюць прадстаўленыя на экспазіцыі малюнкі краявідаў Пяршайшчыны, выкананыя тушшу, барэльефы В. І. Дуніна-Марцінкевіча і Старога Уласа, бюст мастака Фердынанда Рушчыца. Вялікую цікавасць выклікаюць яго работы з граніту: “Змяя”, “Ваза”, “Полымя”, “Чалавек”, “Елка”.

Валерый Калясінскі нарадзіўся ў Мінску 30 лістапада 1960 года. Скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў па спецыяльнасці “Скульптура”, пазней – аспірантуру. У 1998-2001 гадах стажыраваўся ў Творчых акадэмічных майстэрнях Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. З 2000 года з’яўляецца членам грамадскага аб’яднання “Беларускі саюз мастакоў”.

Займаецца ён такімі відамі скульптуры, як манументальная, станковая, мемарыяльная, а таксама медальерным мастацтвам і керамікай. Для сваіх работ выкарыстоўвае бронзу, латунь, граніт, гіпс, гліну, сілумін.Сярод найбольш вядомых яго твораў – мемарыяльныя знакі Стэфану Баторыю ў Гродне і загінуўшаму экіпажу самалёта “Ілля Мурамец” у вёсцы Баруны Ашмянскага раёна, бронзавыя партрэты Адама Міцкевіча, Станіслава Манюшкі, Аляксандра Пушкіна. Творчыя работы аўтара знаходзяцца ў гісторыка-культурным музеі-запаведніку “Заслаўе”, Івянецкім музеі традыцыйнай культуры, у Гродзенскіх гісторыка-археалагічным музеі і музеі гісторыі рэлігіі, у прыватных калекцыях.

Выстава Валерыя Францавіча “Медалі, малюнак, манеты” прайшла ў Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы. Яна стала падзеяй для ўсіх, хто цікавіцца медальерным мастацтвам і культурай Беларусі. Там былі прадстаўлены медалі і манеты, звязаныя з гістарычным мінулым і сучаснасцю нашай краіны. Асобныя серыі манет прысвечаны вядомым дзеячам культуры, навукі, мастацтва, спорту, абаронцам Айчыны, архітэктурным помнікам, гістарычным юбілеям.

Ужо шмат гадоў Валерый Францавіч жыве са сваёй сям’ёй у аграгарадку Пяршаі, які з’яўляецца для яго крыніцай творчага натхнення. У планах мастака аздобіць населены пункт каменнымі скульптурамі рознай тэматыкі. Жонка Ядвіга Зігмунтаўна выкладае ў мясцовай школе родную мову і літаратуру. Сын Мікалай, неаднаразовы пераможца абласных конкурсаў і алімпіяд, вучыцца ў сталічным ВНУ. Дачка Паліна марыць стаць скульптарам, як і бацька.

Некалькі гадоў назад Валерый Калясінскі арганізаваў дзіцячы гурток “Гліняны карагод” пры народным аб’яднанні народных майстроў “Скарбніца” Валожынскага РЦК. У 2019 годзе калектыў быў узнагароджаны дыпломам II ступені за ўдзел у абласным свяце-конкурсе майстроў ганчарства “Гліняны звон”, што праходзіў у г. п. Івянец. У мінулым пяць прадстаўнікоў гуртка сталі ўдзельнікамі пленэру да 150-годдзя Ф. Рушчыца ў Багданаве. Работы рабят выстаўляліся ў Валожынскім краязнаўчым музеі і Івянцкім музеі традыцыйнай культуры, а таксама ў Пяршайскім доме культуры, Пяршайскім ВПК, на розных раённых мерапрыемствах.

Паліна Калясінская прадставіла на выставе “Краявіды роднай зямлі” свае малюнкі вугалем, прысвечаныя Пяршайшчыне, і разьбу па дрэве. Дзяўчына з’яўляецца пераможцай абласнога конкурсу “Калыска талентаў”, што праходзіў у Клецку, заняла 3-е месца ў раённым конкурсе “Бяспека на пажары”, мае тры дыпломы за ўдзел у розныя гады ў рэспубліканскай выставе Беларускага саюза майстроў народнай творчасці, дыпломы за ўдзел у IX Міжнародным пленэры, прысвечаным Ф. Рушчыцу, у Вільнюсе, дзіцячым пленэры-конкурсе ў Багданаве.

Наш кар.

Фота Анжэлы РАДЫНА

Са школы кожны хлопчык ведае, хто такія танкісты або лётчыкі, чым займаюцца сувязісты і артылерысты. А вось што ўваходзіць у пералік задач ваенных інжынераў, адкажа далёка не кожны. Яшчэ нядаўна практычна не меў прадстаўлення пра гэта і наш зямляк Сяргей ПАШКОЎСКІ.

Валожын для маладога чалавека – малая радзіма. Тут Сяргей нарадзіўся і вырас, тут прайшлі яго дзяцінства і юнацтва. Як і многія падлеткі, ён марыў хутчэй стаць самастойным, незалежным і сысці ад бацькоўскіх клопату і апекі. І, вядома, хацелася знайсці свой шлях у жыцці. Скончыўшы Мар’інагорскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж, новаспечаны тэхнік-механік нейкі час працаваў на ніве сельскай гаспадаркі. Канчаткова пераканаўшыся, што гэта не яго прызванне, юнак вырашыў паспрабаваць сябе спачатку ў будаўніцтве, а пасля ўладкаваўся на Мінскі аўтамабільны завод фармоўшчыкам.

– Праца, вядома, фізічна складаная, вытворчасць шкодная. Таму надоўга тут заставацца мне не хочацца. Ды і вышэйшую адукацыю трэба атрымаць. Дыплом – адна з прыступак для кар’ернага росту, – распавядае аб сваіх планах на будучыню Сяргей. – Служба ў арміі – таксама важны этап у жыцці мужчыны.

Па словах малодшага сяржанта рэзерву 2-й інжынернай брыгады Сяргея Пашкоўскага, найбольш складанымі былі самыя першыя зборы:

– Тады ўсе мы, навабранцы, праходзілі курс пачатковай вайсковай падрыхтоўкі. Трэба было не толькі вывучыць асновы ваеннай справы, зразумець, што і як у арміі ўстроена, але і адаптавацца, уліцца ў калектыў. У той перыяд адбылася адна з самых важных падзей – урачыстае прыняцце ваеннай прысягі. Я і цяпер памятаю хваляванне, якое адчуваў, калі прыйшла мая чарга выйсці са строю і вымавіць словы клятвы на вернасць Радзіме. У гэты час на мяне глядзелі камандзіры, таварышы, родныя і блізкія…

Падчас збораў малодшы сяржант рэзерву зразумеў, што ён зусім нічога не ведаў пра інжынерныя войскі. Спачатку спатрэбілася вывучыць тэорыю, а потым былі палявыя выхады, засваенне падрыўной справы на практыцы…

– Раней пра службу ў войску я меў уяўленне па чужых водгуках і ўражаннях. Цяпер жа ў мяне склалася сваё ўласнае меркаванне, заснаванае на асабістым вопыце. Да арміі я нават аб працы сапёра ведаў толькі тое, што паказваюць у фільмах. На дадзены ж момант маё разуменне пра службу ў інжынерных войсках значна шырэйшае. Мы, ваенныя інжынеры, здольныя выконваць шырокі спектр задач: размініраванне, маскіроўку, навядзенне пантонных перапраў і драўляных мастоў. Фартыфікацыйныя ўмацаванні, інжынерныя загароды – таксама наша работа, – з гонарам распавядае зямляк.

Дарэчы, менавіта ў арміі Сяргей захапіўся чытаннем твораў Рэмарка. Гэта любоў да творчасці нямецкага пісьменніка захавалася і ў паўсядзённым жыцці. Ледзь закончыўшы адзін раман, ён не шкадаваў грошай на тое, каб купіць чарговую кнігу. Паступова цікавасць да літаратуры пашыралася, як і спіс упадабаных аўтараў. З апошняга, што давялося прачытаць, яго асабліва ўразіў раман Булгакава “Майстар і Маргарыта”.

– Калі я праходзіў усе працэдуры прызыву ў ваенным камісарыяце, мне казалі, што служыць буду ў сілах спецыяльных аперацый. Так склалася, што дэсантнікам я не стаў, ды і служу ў рэзерве. Але ніколькі не шкадую аб гэтым, – расказвае Сяргей Пашкоўскі. – Стаць ваенным інжынерам таксама выдатна, бо гэтыя спецыялісты выконваюць не менш важныя задачы. Да таго ж у інжынерных войскаў багатая гісторыя, 21 студзеня ім споўнілася 320 гадоў!

Алена МЯЦЕЛЬСКАЯ,

фота аўтара

У музейным пакоі нашай школы захоўваецца цікавая фатаграфія з сямейнага альбома Тарэсы Віктараўны Макей (Ванслаў). На фатаграфіі юнакі і дзяўчаты, дзяцінства якіх прыпала на ваеннае ліхалецце, а юнацтва на аднаўленне народнай гаспадаркі Беларусі.

Будынка школы ў Раманаўшчыне, у сучасным разуменні, не было. Школа размяшчалася ў чатырох хатах, дзе гаспадары выдзялялі пакой для навучання дзяцей. Адзіны гадзіннік на ўсю вёску і спрэчкі, чыя чарга даваць званок па вёсцы…

Вучні прыходзілі з навакольных вёсак і хутароў, якія ўцалелі пасля блакады ў ліпені-жніўні 1943 года. Былі спалены Нелюбы, Доры, Макрычаўшчына… У школу хадзілі пешшу, не зважаючы на пару года і надвор’е. Адзенне простае, абутак таксама (басаножкі – падэшва са старой шыны з прывязанымі матузамі).

Дзеці вайны вельмі хутка сталелі. Вучыцца было цікава і неабходна. Магчыма, таму сярод выпускнікоў – працавітыя і знакамітыя людзі. Сярод іх (верхні рад) – добра знаёмыя старэйшаму пакаленню рэжысёр Пяршайскага народнага тэатра Мікалай Мікалаевіч Ганчарык, хірург Анатоль Пятровіч Інфаровіч.

У першым радзе настаўнікі. Чацвёрты злева – дырэктар школы, франтавік Віктар Іосіфавіч Ганак, побач (трэці злева) мой дзед – Уладзімір Іванавіч Нелюб. Дзед вучыўся ў Кракаве на настаўніка… і застаўся без работы. Каб працаваць, трэба было прыняць каталіцкую веру і польскае падданства. Яго бацька (Іван Ігнатавіч Нелюб, праваслаўны, з Бандарцоў, быў граматны) сказаў: “Не!” У той час дзеці слухаліся бацькоў. Дзед прадоўжыў настаўнічаць толькі пасля 17 верасня 1939 года.

У другім радзе трэцяя злева Тарэса Віктараўна Макей (Ванслаў). Чацвёртая – Прафена Мартынаўна Шэўчык (Гарбач) (зімуе ў дачкі ў Фаніпалі), працавала ў Дорскай васьмігадовай школе, вучыла мяне матэматыцы. Пятая – Таіса Уладзіміраўна Усава (Нелюб), выпускніца Ашмянскага педвучылішча, чацвёрты выпуск, 1951 года, мая першая настаўніца ў Раманаўскай пачатковай школе.

У 1972 годзе школу закрылі. Дзеці прадоўжылі навучанне ў Дорах. Мама працавала ў школе да выхаду на заслужаны адпачынак. Яна памятае практычна ўсіх сваіх вучняў, можа назваць дату нараджэння кожнага.

Тарэса Віктараўна і Таіса Уладзіміраўна жывуць па суседстве, пры дочках. Год-два назад збіраліся ці ў нас пад вішняй, ці ў Тарэсы Віктараўны пад вінаградам. Зараз кожны дзень падтрымліваюць сувязь па тэлефоне. Тэмы пастаянныя: абмеркаваць надвор’е, падзеі ў свеце і Беларусі, навіны з “Працоўнай славы”, успомніць даўніну… Сёлета 75 гадоў, як закончылі школу. Пра што мараць аднакласніцы? Каб дзеці былі здаровыя і не было вайны!

Ганна УСАВА,

настаўнік гісторыі

ДУА “Дорскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад-сярэдняя школа”

Добры часопіс - мой спадарожнік, мой сябар,

З табой цікавей бывае вольны час.

Хлопцы!

Як вы думаеце, колькі газет і часопісаў выпісвае Валожынская дзіцячая бібліятэка?

Каля 50 найменняў.

На старонках прапанаваных вам часопісаў друкуюцца цікавыя артыкулы, маляўнічыя ілюстрацыі, вясёлыя гісторыі, самаробкі, крыжаванкі, конкурсы з прызамі, віктарыны.

Акрамя гэтага, у іх ёсць матэрыялы, якія дапаўняюць школьную праграму, экалагічныя гульні, тэсты, парады, фокусы.

Разглядаючы яркія карцінкі, чытаючы цікавыя, смешныя апавяданні і казкі, вы пашырыце сваё знаёмства з навакольным светам, разаўеце ўвагу, уяўленне, навучыцеся многае рабіць сваімі рукамі.

Чытайце часопісы!

«Вясёлка»

За 63 гады свайго жыцця “Вясёлка” даказала, што яна надзейны сябар беларускіх дзяцей. Яна нястомна вучыць сваіх чытачоў любіць і ведаць родную мову, паважаць дарослых, якія цярпліва вядуць у жыццё. Рэдакцыя, аўтары робяць усё магчымае, каб чытачы любілі сваю Айчыну, раслі сумленнымі яе спадчыннікамі. Вас чакаюць займальныя апавяданні, казкі, вершы, загадкі, смяшынкі, гульні.

«Юны ратавальнік»

Дэвіз часопіса «Юны ратавальнік» - «вучымся, гуляючы». Захоўваючы сваё галоўнае прызначэнне - навучанне школьнікаў і дашкольнікаў асновам бяспекі жыццядзейнасці, «Юны ратавальнік» пашырае кругагляд і творчую актыўнасць сваіх чытачоў. У кожным нумары часопіса можна знайсці тэматычны ўкладыш-улётку або гульню-браділку, якія выдатна падыдуць для гульняў дзіцяці. Часопіс «Юны ратавальнік» - гэта верны сябар, выдатны суразмоўца, чулы памочнік кожнаму з бацькоў.

«Вясёлыя карцінкі»

Дзіцячы гумарыстычны часопіс. У вясёлай школе можна навучыцца чытаць і пісаць, пазнаёміцца з геаметрычнымі фігурамі, правіламі паводзін, вывучыць розныя колеры і многае іншае. На старонках часопіса вас чакаюць гумарыстычныя апавяданні і казкі, вясёлыя вершы і лічылкі, пацешныя коміксы, гульні, размалёўкі, галаваломкі - усё-усё, што цікава дзецям.

«Мурзілка»

Дзіцячы літаратурна-мастацкі часопіс. У ім друкуюцца казкі, Казачныя аповесці, апавяданні, п'есы, вершы. Галоўныя яго аўтары - сучасныя таленавітыя пісьменнікі, мастакі і класікі дзіцячай літаратуры. Часта аўтарамі часопіса выступаюць самі чытачы.

«Шышкін лес»

Цікавае, добрае і павучальнае выданне для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту.

Часопіс створаны на аснове аднайменнай тэлепраграмы. Цыкл пазнавальных і духоўна-адукацыйных праграм «Шышкін лес» штодня выходзіць на канале «Радасць мая».

Першы нумар часопіса «Шышкін лес» выйшаў у лютым 2006 года. Ён адразу ж заваяваў сімпатыі маленькіх і вялікіх чытачоў. Яны палюбілі мілую мышку Шуню, лагоднага ваўчаняці Зубка і няўрымслівага кацяняці Коксіка. Дзеці звяртаюцца па парады да янота Янотыча і даведаюцца шмат новага ад разумнай савы Мацільды Леанардаўны.

Разам з героямі часопіса юныя чытачы вучацца і гуляюць, падарожнічаюць і майструюць, спазнаюць навакольны свет і знаёмяцца з хрысціянскімі цнотамі.

«Вогнішча»

У дзіцячага часопіса «Вогнішча» ёсць свая бібліятэка. У ёй сабраны аповесці і апавяданні для дзяцей, апублікаваныя ў часопісе «Вогнішча». Казкі, апавяданні, аповесці рускіх і замежных пісьменнікаў, творы класічнай літаратуры і сучасных аўтараў.