27 декабря, был опубликован проект изменений и дополнений Конституции Республики Беларусь для всенародного обсуждения. Собрали главное.
Напомним, ранее было предложено изменить 53 статьи Основного закона, ввести 14 новых и две исключить. Также появился ряд дополнений.
Ранее сообщалось, что референдум о принятии поправок к основному закону страны пройдет в феврале 2022 года.
О президенте
Президентом может быть избран гражданин РБ по рождению, не моложе 40 лет, обладающий избирательным правом, постоянно проживающий в РБ не менее 20 лет непосредственно перед выборами, не имеющий и не имевший ранее гражданства иностранного государства либо вида на жительство или иного документа иностранного государства, дающего право на льготы и другие преимущества.
В проекте предусмотрено ограничение на возможность избираться президентом: сказано, что одно и то же лицо может занимать этот пост не более двух сроков. Так, президент избирается сроком на 5 лет.
Президент может быть смещен с должности Всебелорусским народным собранием — в случае систематического или грубого нарушения конституции или совершения госизмены, либо другого тяжкого преступления. За парламентом останется право досрочно освободить президента от должности при стойкой неспособности по состоянию здоровью. Сейчас полномочия по импичменту тоже принадлежат парламенту.
Президент Беларуси сможет вводить чрезвычайное положение в случае попыток мятежа, «массовых и иных» беспорядков.
Президент Беларуси, прекративший исполнение полномочий, не может быть привлечен к ответственности за действия, совершенные на посту.
В случае гибели президента Беларуси в результате покушения, теракта, военной агрессии или иных действий насильственного характера вводится чрезвычайное или военное положение, и госорганы действуют согласно решениям совбеза.
Согласно проекту обновленной конституции, президент Беларуси, прекративший исполнение полномочий, сможет стать пожизненным сенатором. Ограничение на число президентских сроков начнет действовать после вступления в должность вновь избранного президента.
Президент, занимающий пост в день вступления в силу новой конституции, может быть избран председателем Всебелорусского народного собрания.
О Всебелорусском народном собрании
В конституцию вводится Всебелорусское народное собрание как высший представительный орган народовластия — оно будет включать представителей законодательной, исполнительной и судебной власти и гражданского общества (вместе не более 1200 человек), избираться на 5 лет и собираться не реже раза в год.
Срок полномочий парламента увеличивается с 4 до 5 лет. Распустить парламент нельзя будет не только в первый (как сейчас), но и в последний год полномочий.
Оперативно решать вопросы, входящие в компетенцию Всебелорусского народного собрания, будет его президиум, включая председателя — им может стать президент, занимающий пост в день вступления в силу новой конституции.
Всебелорусскому собранию переходят право объявлять импичмент президенту и назначать членов и председателей верховного и конституционного судов и центризбиркома (сейчас это полномочия президента и парламента), оно также получает право законодательной инициативы.
Всебелорусское собрание утверждает основные направления внутренней и внешней политики и программы социально-экономического развития, вправе рассматривать вопрос о легитимности выборов и давать чиновникам обязательные для исполнения поручения.
Председательствовать в совбезе в этом случае будет спикер Совета республики (белорусского сената). По нынешнему порядку президента, если он не может исполнять свои обязанности, замещает премьер.
Белорусский премьер будет ежегодно отчитываться перед Всебелорусским народным собранием о выполнении программы социально-экономического развития страны.
О государстве
Так, например, проект новой конституции исключает военную агрессию со своей территории против других государств.
Также проект запрещает финансирование выборов иностранными гражданами и организациями.
Государство обеспечивает сохранение исторической правды и памяти о героическом подвиге белорусского народа в годы Великой Отечественной войны.
Проект новой белорусской Конституции сохраняет в стране два государственных языка — белорусский и русский.
Более подробно с проектом изменений Конституции можно ознакомиться на интернет-портале Президента Республики Беларусь.
Также документ обнародован на Национальном правовом Интернет-портале по ссылке .
Кроме того, доступ к данному проекту в печатном виде будет обеспечен в публичных центрах правовой информации, функционирующих на базе областных и центральных районных (городских) публичных библиотек республики. Для жителей Минской области и Воложинского района, в том числе, публичный центр правовой информации работает при Минской областной библиотеке им. А.С. Пушкина, для жителей Воложинского района — при Воложинской центральной районной библиотеке.
Мнения граждан по проекту изменений и дополнений Конституции Республики Беларусь, а также возможные предложения направляются в Национальный центр правовой информации: по электронной почте Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.; посредством заполнения электронной формы, находящейся на Национальном правовом интернет-портале по адресу sbor.pravo.by; в письменном виде по адресу: 220030, г. Минск, ул. Берсона, 1а, НЦПИ, с пометкой «»Конституция».
Ознакомиться с проектом и высказать свое мнение или возможные предложения по его совершенствованию может любой заинтересованный. Сбор указанных мнений и предложений, а также обобщение и систематизация поступивших материалов осуществляется Национальным центром правовой информации.
Змяненні выключна ў інтарэсах народа
Праект змяненняў і дапаўненняў у Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь надрукаваны ў сённяшнім дадатку да газеты.
Прапановы па праекце змяненняў і дапаўненняў у Асноўны закон падчас усенароднага абмеркавання будуць прымацца рознымі дзяржаўнымі органамі: Адміністрацыяй Прэзідэнта, урадам, парламентам, аблвыканкамамі. Жыхары нашага раёна могуць звярнуцца ў грамадскую прыёмную раённай арганізацыі РГА “Белая Русь”, якая размешчана па адрасе: г. Валожын, вул. Гагарына, д. 14, ДУА “Гімназія № 1 г. Валожына”. Грамадская прыёмная працуе ў рабочыя дні. Можна звярнуцца і па тэлефоне: 65873.
Абагульненнем усіх прапаноў у рэжыме рэальнага часу і са штодзённым аналізам зоймецца Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі. Найбольш яркія з іх у далейшым з’явяцца ў абагуленым выглядзе.
Алег СЕМЯНЧУК, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання па Маладзечанскай сельскай выбарчай акрузе № 73:
– Перад тым, як ісці на рэферэндум, кожны з нас павінен узважыць усе “за” і “супраць”: узважыць тое, што адбываецца ў свеце, як ён мяняецца, якія падзеі адбыліся ў нашай краіне, за мяжой, як паводзяць сябе нашы суседзі – блізкае, далёкае замежжа. Мы павінны прыняць рашэнне: якой хочам бачыць Беларусь заўтра, як далей яна будзе развівацца?
Маё меркаванне такое – толькі пры моцнай уладзе мы зможам захаваць незалежнасць і сваю рэспубліку. Лічу: наша краіна павінна заставацца Прэзідэнцкай. Правільна, што плануецца пераразмеркаванне паўнамоцтваў ад Прэзідэнта да ўрада, ад ўрада да органаў мясцовай улады. Павышаецца роля мясцовага кіравання і самакіравання, грамадства. Надаецца статус Усебеларускаму народнаму сходу, каб улічваць меркаванне кожнага чалавека.
Увогуле, тыя змяненні і дапаўненні, што ўносяцца ў Канстытуцыю, робяцца своечасова. Хоць размовы пра гэта вядуцца ужо на працягу некалькіх апошніх гадоў. Асноўнае і галоўнае, што праект новай Канстытуцыі накіраваны на тое, каб захаваць нашу дзяржаву сацыяльнай, даць магчымасць ёй развівацца па ўсіх кірунках – і ў палітыцы, і ў эканоміцы, і ў самім грамадстве.
Юрый БЯЛЯЎСКІ, дырэктар СГУ “Бабровічы” УП “Мінскаблгаз”:
– Патрэбнымі лічу змяненні ў Канстытуцыю, накіраваныя на захаванне гістарычнай праўды і памяці пра Вялікую Айчынную вайну і масавы гераізм народа, выхаванне патрыятызму. Вайна пакінула глыбокі след практычна ў кожнай беларускай сям’і. Мы страцілі ў ёй кожнага трэцяга беларуса і ніколі не забудземся пра гэта. Наш святы абавязак – перадаць будучым пакаленням памяць пра Перамогу Чырвонай арміі і савецкага народа над нацызмам.
Вельмі важная сацыяльная накіраванасць дзяржаўнай палітыкі з улікам сацыяльна-эканамічных магчымасцей дзяржавы. Працоўныя і эканамічныя гарантыі, абарона правоў уласнасці, даступнасць адукацыі, садзейнічанне кожнаму грамадзяніну ў набыцці ўласнага жылля, выхаванне традыцыйных сямейных каштоўнасцей, падтрымка сем’яў з дзецьмі, дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў, а таксама моладзі, клопат дзяржавы пра пажылых людзей і інвалідаў.
Алена КЛАЧКО, старшыня раённай арганізацыі РГА “Белая Русь”:
– Думаю, што рэформа Канстытуцыі з’яўляецца актуальнай не толькі для нашай дзяржавы. Змяненні ў грамадска-палітычным і эканамічным жыцці краіны з цягам часу патрабуюць унясення паправак у Асноўны закон, бо гэта галоўны дакумент, які рэгулюе грамадскія адносіны, вызначае арыенціры развіцця любога грамадства, замацоўвае каштоўнасныя ўстаноўкі грамадства.
Мы ўсе неабыякавыя людзі. Упэўнена, галоўнае – гэта захаванне міру, грамадскага адзінства і згоды на нашай беларускай зямлі. І кожны з нас можа падтрымаць старанна прапрацаваныя кваліфікаванымі юрыстамі і экспертамі прапановы па змяненні Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь на будучым рэферэндуме. Тым больш, што магчымасць азнаёміцца, абмеркаваць праект новай Канстытуцыі ёсць у кожнага жадаючага. Увайшлі ў пастаянную практыку дыялогавыя пляцоўкі з насельніцтвам, работа грамадскіх прыёмных і інш.
Для нас, работнікаў сферы адукацыі, важна, каб у Асноўным законе захаваліся пастулаты аб сям’і і дзецях, аб стварэнні неабходных умоў для ўсебаковага развіцця і раскрыцця патэнцыялу маладога пакалення. Лічу таксама важным павышэнне сацыяльнай адказнасці кожнага за сябе, за сваё здароўе, сваю сям’ю. Каб не толькі з боку дзяржавы прымаліся меры па захаванні ўсіх сацыяльных гарантый, але і самі грамадзяне, законныя прадстаўнікі нашых вучняў, мелі абавязацельствы ў выхаванні дзяцей, перадачы ім правільных каштоўнасных арыенціраў, у развіцці грамадства, а значыць – і краіны ў цэлым. Усе гэтыя моманты знаходзяць адлюстраванне ў новай Канстытуцыі.
Ніна БОБРЫК, навуковы супрацоўнік раённага краязнаўчага музея:
– У другой палове лютага 2022 года ў Беларусі адбудзецца важная палітычная падзея – рэферэндум па прыняцці новай Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь. Прэзідэнт А. Р. Лукашэнка сказаў: “Новую Канстытуцыю мы прымем. Наша жыццё будзе рухацца наперад, без усякай ломкі і катастроф – беларусам гэтага не патрэбна”.
У новым праекце захавана пераемнасць з цяперашняй Канстытуцыяй, але нягледзячы на гэта, значныя змяненні адбыліся ў кожным раздзеле. Яны закранулі палітычную і выбарчую сістэму беларускага грамадства, дзейнасць Канстытуцыйнага суда. Вялікая ўвага адведзена пытанням, звязаным з Усебеларускім народным сходам, якому надаецца канстытуцыйны статус. Я поўнасцю згодна з тым, што кожны з нас павінен праяўляць сацыяльную адказнасць, уносіць пасільны ўклад у развіццё беларускага грамадства. Ад нашай згуртаванасці і салідарнасці будзе залежыць моц і стабільнасць роднай Беларусі.
Як былы настаўнік і кіраўнік агульнаадукацыйнай установы, лічу важным дапаўненне да артыкула 32, дзе ўказваецца, што бацькі або асобы, якія іх замяняюць, павінны выхоўваць дзяцей, клапаціцца пра іх здароўе, развіцці і навучанні, рыхтаваць да грамадска-карыснай працы, прывіваць культуру і павагу да законаў, гістарычных і нацыянальных традыцый .Наша дзяржава заўсёды падтрымлівала шматдзетныя сем’і, дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў. Цяпер гэта палажэнне ўнесена ў праект новай Канстытуцыі. Заслугоўвае падтрымкі дапаўненне ў артыкул 47, якое забяспечвае роўныя магчымасці для ажыццяўлення правоў і свабод інвалідам. На дзяржаўным узроўні ажыццяўляецца палітыка сацыяльнай інтэграцыі інвалідаў, стварэння даступнага асяроддзя і паляпшэння ўзроўню іх жыцця, падтрымкі сем’яў, у якіх пражываюць інваліды.
Хачу пажадаць нашым грамадзянам адказна аднесціся да абмеркавання асноўных палажэнняў, якія ўнесены ў праект Канстытуцыі, і помніць: перад намі дакумент, які вызначыць курс развіцця нашай краіны, а разам з тым – будучае нашых дзяцей.
Вікторыя ПЕТРАНЕВІЧ, першы сакратар раённага камітэта ГА “Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі”:
– Змяненні ў Канстытуцыю патрэбныя, бо заўсёды неабходна развівацца, рухацца наперад. Пры гэтым важна захаваць тое, што зараз маем, – дадаць новае, не разбураючы тое добрае, што ўжо створана. Лічу правільным, што абмяркоўваецца пашырэнне паўнамоцтваў урада і парламента рэспублікі, замацаванне ролі Усебеларускага народнага сходу. Па-ранейшаму ў прыярытэце павінны заставацца незалежнасць нашай дзяржавы, яе ўстойлівасць, удасканаленне сацыяльных гарантый, пашырэнне магчымасцей для развіцця і стабільнага жыцця грамадзян.
Зыходзячы з асабістай адказнасці за цяперашняе і будучыню краіны, усведамляючы сябе яе паўнапраўным суб’ектам, упэўнена, што Беларусь працягне свой курс развіцця, заснаваны на нацыянальных інтарэсах. Пры гэтым рэспубліка надае асаблівую значнасць падтрыманню стабільнасці і бяспекі ў свеце і для дасягнення гэтай мэты гатова ўзаемадзейнічаць з усімі дзяржавамі, якія арыентаваны на канструктыўны дыялог і плённае супрацоўніцтва.
Хацелася б, каб унясенне змяненняў у Асноўны закон дапамагло дасягнуць супакою ў нашым грамадстве і садзейнічала фарміраванню збалансаванай міжнароднай павесткі дня.
Вікенцій АДАМОВІЧ, старшыня раённага камітэта прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу:
– Тое, што ў краіне наспела неабходнасць змяненняў у грамадстве, адказвае запыту сённяшніх рэалій. Новая Канстытуцыя будзе адыгрываць ролю стабілізуючага фактара ў краіне. Яна дазволіць ўзмацніць некаторыя галіны ўлады, прыцягнуць да кіравання пэўнымі працэсамі большую колькасць нашых грамадзян, надаць новы імпульс эканамічнаму развіццю краіны і забяспечыць стабільнасць палітычнай і сацыяльнай сістэм.
Упэўнены, што, уважліва азнаёміўшыся з новымі палажэннямі Канстытуцыі, прыняўшы ўдзел у рэферэндуме, беларусы змогуць з упэўненасцю глядзець у будучыню.
